регистрация / вход

Коррупция 7

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі “Сырдария” университеті Оқу-әдістемелік кешен 050114 мамандығы үшін

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті

Оқу-әдістемелік кешен

050114 мамандығы үшін

Алғашқы қауымдық құрылыс пәні

бойынша студенттерге арналған

Силлабус

Кредит №1,2,3.

Пән: Алғашқы қауымдық құрылыс

Мамандық: 5114 Тарих

Факультет: Филология - Тарих

Кафедра: Тарих және география

Курс: І Семестр: І

Сағат саны: 135

Емтихан: + Сынақ:

Лекция: 30

СӨЖ: 45

ОБСӨЖ: 45

Практикалық (семинар) сабақтар: 15

Жұмыс бағдарламасын құрастырған: аға оқытушы

Апашева С.Н.

Жетісай – 2005 ж.

Жұмыс бағдарламасы Мемлекеттік жалпыға бірдей міндетті стандарты және пән бойынша типтік бағдарлдама негізінде құралған.

Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік Ұлттық Университетінің Жоғары оқу орындарының тарих факультетінің студенттеріне арналған “Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша 1998 жылы бекіткен типтік бағдарлама негізінде жасалды.

Типтік бағдарламаның индексі:

Жұмыс бағдарламасы кафедра мәжілісінде талқыланған

Хаттама №________ “________” 2005 ж.

Кеңестің төрағасы: ______________

Факультеттің әдістемелік кеңесінде мақұлданған

Хаттама № ________ “________” 2005 ж.

Оқу әдістемелік бюроның басшысы:_______________________

Факультет Кеңесінде мақұлданған

№ Хаттама________ “________” 2005 ж.

Факультет Кеңесінің төрағасы ______________________

Мазмұны

1. Абстракт......................................... ............................

2. «Алғашқы қауымдық құрылыс» бойынша оқу жұмысының бағдарламасы

3. Курстың мақсаты мен міндеті ....... .............................

4. Жұмыс оқу жоспарынан көшірме ............................

5. Оқу сабақтарының құрылысы туралы мәлімет.........

6. Студенке арналған ережелер ....... ..........................

7. Жалпы мәліметтер.............................................................

8. Оқу сағаттарының кредитке сәйкес тақырып бойынша бөліну кестесі ......

9. Лекция сабақтарының мазмұны ... ........................

10. Семинар сабақтарынын жоспары, мазмұны .............

11. СӨЖ-жоспары, мазмұны .............. ........................

12. Кредиттін мазмұнына сәйкес бақылау түрлері:

а) тестілік сауалнамалар

б) жазбаша бақылау жумысы

в) коллоквиумдар

г) сөзжұмбақтар

д) т.б.

13. Студенттердің академиялык білімін рейтингтік бақылау жүйесі..............

14. Пән бойынша оку процесінің картасы

15. «Алғашқы қауымдық құрылыс» бойынша оку процесінін картасы

Абстракт

Оқу әдістемелік кешені "Алғашқы қауымдық құрылыс" пәні бойынша 5114 мамандықтарының студенттеріне осы курс бойынша оқытушының жұмысын неғұрылым тиімді ұйымдастыруға арналған барлық қажетті оқу-әдістемелік материалдарды құрайды. Білім беруде кредиттік технологияны пайдаланып, барлық кұжаттарды жүйеге (комплекске) біріктіру, пәнді меңгеру процесінде студенттің білімін, машықтануын және біліктілігін жоғарғы деңгейге көтеру көзделініп отыр.

Жұмыстық бағдарламада оқу жұмысының түрлері бойынша сағаттар көрсетілген:

ПС – практикалық сабақтар, ОБСӨЖ – оқытушының бақылауындағы студенттердің өзіндік жұмысы, СӨЖ – студенттердің өзіндік жұмысы.

Оқытудың мұндай бағдарламасы (SYLLABUS), семестрдің басында әрбір студентке беріліп, студенттің білімін тереңдетуге, пәнге деген ықыласының артуына, шығармашылық және зерттеушілік қабілеттері ашылып, одан әрі дамуына себін тигізеді деп күтілуде.

СӨЖ-де зерттеліп отырған материалды студент өз бетімен меңгеруі мен үйге берілген тапсырманы орындау көзделеді: ОБСӨЖ - материалды сабақ үстінде мұғалімнің көмегімен оқып меңгеру (office hours). Оқу материалы барлық оқыту формаларының өрімделуі мен ерекшеленеді.

Дәрістің қысқаша жазбасы студентке қайсы бір тақырыптан қарастырылуда неге назар аудару керектігіне бағыт береді, санасына негізгі ұғымдармен терминдерді енгізеді.

Пәнді толықтай меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттің барлығымен дерлік жұмыс өткізіп және өзіндік жұмысынын барлық көлемін орындауы қажет.

Тапсырмалар мен жағдайлардың жиынтығы студенттерге аудиториялардан тыс өзіндік жұмысты, үй тапсырмасын орындауға арналған.

Тесттік тапсырмалар студентке кредиттерді тапсыруда пән бойынша өз білімдерін тексеруге және рейтингтік бақылауды тапсыруға, сынақ/емтиханды алуға арналған.

1.Жалпы мәліметтер

Лектор: Апашева Сабира Нұрбайкызы

Тарих кафедрасы.

№1 корпус, 33 кабинет

Телефон: 225

Кафедрада болу уакыты: 800 -18°° дейін

Курсты еткізу уақыты және орны

N

Аты-жөні

Курсты өткізу уакыты, орны

Байланыстырушы мәлімет

Аудиториялык сабактар

ОБСӨЖ

Телефон

1

АпашеваС.Н.

Лекпия

тел:

Уакыты

Уакыт

каб:

Ауд

Ауд

корпус:

2

Мейірбеков М

Практика

Уакыт

тел:

Уакыты

каб:

Ауд

Ауд

корпус:

2. Жұмыс оқу бағдарламасының басқа пәндермен келісім хаттамасы

Р/С

Прекреквизиттер (пәннің алдына міндетті түрде игерілуге қажетті пәндер)

Постреквизиттер (пәннен кейін өтілетін, осы пәнге сүйенетін пәндер)

Кафедра

Кафедра қабыл-даған шешім,

Хаттамасы

№ күні

1.

Қазақстан тарихы

Ежелгі және орт. ғ.

Тарих кафедрасы

№ Хаттама ________200 ж.

2.

Археология

3. Пәнінің мақсат тары мен міндет тер і , оның оқу процесіндегі рөлі .

Адамзат тарихына бірқатар бірін-бірі дәйекті ауыстырып отырған қоғамдық – экономикалық фармациялар алғашқы тұрмыстық-қауымдық, құл иеленушілік, феодалдық, капиталистік, коммунистік формациялар мәлім.

Алғашқы тұрмыс тарихынан зерттеу пәні жер бетінде адамның пайда болуынан топтық қоғамдар қызметінен тууы мен бастапқы дамуын, оның материалдық және рухани мәдениетінің пайда болуы мен алғашқы қадамдарын зерттейді. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарихынан аса маңызды міндеті алғашқы тұрмыстық қауым құрылысының негізгі ерекшеліктері анықтап табу, оның қалыптасуын, дамуы мен ыдырауын жалпы заңдылықтарын ашып көрсету оның таптық қоғамға айналу жағдайлары мен формаларын зерттеу болып табылады.

4. Оқу жоспарынан көшірме.

Сем

стр

Кредит

Оқу жүктемесінің жалпы көлемі

Қорытын

ды бақылау

Жалпы сағат саны

Соның ішінде

Лекция

Семинар

СӨЖ

ОБСӨЖ

1

2

3

5

6

7

8

Емтихан

1

Кредит № 1

45

10

5

15

15

1

Кредит № 2

45

10

5

15

15

1

Кредит № 3

45

10

5

15

15

5. ОҚУ САБАҚТАРЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ:

Жұмыс бағдарламасында сағаттар оқу жұмыстары түрлеріне қарай бөлінген: лекция, семинар, ОБСӨЖ (оқытушының бақылауындағы студенттің өзіндік жұмысы), СӨЖ (студенттің өзіндік жұмысы)

Лекция - студентке тақырыпты игеруде неге назар аударуына бағыт береді

Пәнді толық меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттердің барлығымен жұмыс істеуі қажет

Семинар сабақтарында - студент талдау, салыстыру, тұжырымдау, проблемаларды анықтай білу және шешу жолдарын белсенді ой әрекет талап ететін әдіс-тәсілдерді меңгеруі керек

ОБСӨЖ - оқытушының бақылауындағы студенттің езіндік жұмысы.

Материалды сабақ үстінде оқытушының көмегімен оқып меңгеру. Оқытушы такырыпқа сәйкес студенттің білім деңгейін тексереді, бақылайды.

СӨЖ - студенттің өзіндік жұмысы. Студент үйге берілген тапсырмаларды орындайды, өз бетімен менгереді.

6. СТУДЕНТКЕ АРНАЛҒАН ЕРЕЖЕЛЕР (Rules):

1. Сабақка кешікпеу керек.

2. Сабақ кезінде әңгімелеспеу, газет оқымау, сағыз шайнамау, ұялы телефонды номеріп қою керек.

3. Сабаққа іскер киіммен келу керек.

4. Сабақтан қалмау, науқастыққа байланысты сабақтан қалған жағдайда деканатқа анықтама әкелу керек.

5. Жіберілген сабақтар кұнделікті оқытушының кестесіне сәйкес өтелінеді.

Тапсырмаларды орындамаған жағдайда корытынды баға төмендетіледі.

7 . Оқу сағаттарының кредитке сәйкес тақырып бойынша бөліну кестесі.

Кредит I

Лекция тақырыптары

Лекция

саны

Семинар саны

СӨЖ

1

Кіріспе

1

1

2

2

Алғашқы тұрмыс тарихиграфиясы

1

2

3

Алғашқы тұрмыс тарихы ғылымының шығуы

1

2

4

Алғашқы тұрмыс тарихының дерек-төркіндері

1

1

2

5;6

Адамның пайда болуы

2

1

2

7;8

Адам қоғамының шығуы

2

1

2

9

Ойлау мен сөздің шығуы

1

1

2

10

Антропогенез процесінің аяқталуы.

1

1

Кредит II

Лекция тақырыбы

Лекция саны

Семинар саны

СӨЖ

1

Рулық құрысытың тууы

1

1

1

2

Расогенез

1

2

3

Аңшылар мен балық аулаушылардың ертедегі рулық қауымы.

1

2

4;5

Қоғамдық қатынастар

2

1

2

6;7

Егінші-малшылардың дамыған рулық қауымы

2

1

2

8;9

Жоғары дамыған балықшылар мен аңшылардың шаруашылығы мен материялдық мәдениетi

2

1

2

10

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

1

1

2

Кредит III

Лекция тақырыптары

Лекция саны

Семинар саны

СӨЖ

1

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

1

2

2;3

Алғашқы тұрмыстық қоғамның ыдырау формалары

2

1

2-1

4

Жеке меншіктің, таптардың және мемлекет-тердің шығуы

2

1

2

5;6

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырау дәуірінің рухани мәдениеті

2

1

2

7;8

Алғашқы тұрмытсық қоғамның ыдырау дәуірінің этникалық процесстері

2

1

2

9;10

Таптық формациялардағы алғашқы тұрмыстық қауымдардың тағдыры

2

1

2

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университет


“Филолгия -тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Кредит: №1

ЛЕКЦИЯНЫҢ ҚЫСҚАША КУРСЫ

Жетісай-2005 ж

1-тақырып

Кіріспе

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы тұрмыс тарихының пәні және оның маңызы.

2. Алғашқы тұрмыс тарихының шежіресі мен дәуірленуі

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Адамзат тарихына біркатар бірін-бірі дәйекті ауыстырып отырған қоғамдық экономикалық формациялар алғашқы тұрмыстық қауымдық құл иеленушілік, феодалдық капиталистік коммунистік формациялар мәлім. Алғашқы тұрмыс тарихының зерттеу пәні жер бетінде адамның пайда болуына таптық қоғамдар мен мемлекеттердің туына дейін бүкіл орасан үлкен уақыт кезенің қамтитын осы формацилардың алғашқы болып санады.

Алғашқы тұрмыстық қоғам тарихы адамның шығуы оның шаруашылық және қоғамдық қызметінің тууы мен бастапқы дамуы мен, оның материалдық және рухани мәдениетінің пайда болуы мен алғашқы кадамдарын зерттейді. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарихының аса маңызды міндеті алғашқы тұрмыстың қауым құрылысының негізгі ерекшелікгерін анықтап табу, оның қалыптасуының, дамуы мен ыдырауының жалпы заңдылықтарын ашып көрсету, оның таптық қоғамға айналу жағдайлары мен формаларын зерттеу болып табылады.

Алғашқы тұрмысты қауым құрылысына өндіргіш кұштер дамуьшың өте-мөте төменгі дәрежеде болуы тән. Оның бүкіл дамуы бойында дерлік карулар, жасау үшін басты материал болып тас қала берді, бұдан жетудіруге зорға дегенде кенетін тек қаңа ең қарапайының ғана жасауға болатын еді. Сондай-ақ алғашқы тұрмыс адамдырының еңбек дағдылары мен өндірістік тәжірибелері де мейлінше жетілдірген еді. Техникалық жағынан нашар жабдықталған, өзінің жеке басының күшін нашар білетін алғашқы тұрмыс адамы табиғат алдында бір өзі қорғаныссыз болды. Осыдан келіп алғашқы тұрмыс адамдары тіршілік ету жолында бірігіп күресуі үшін коллективтік еңбек пен еңбек құралдарына және өнімдеріне коллективтік меншіліктін сөзсіз бірігу қажеттігі туды. Алғашқы жеке меншікті адамды адамның қанауын және халықтан бөлінген күштеу, өкіметін білмеді. Бұл тапқа дейінгі мемлекетке дейінгі немеса оны сондай-ақ В.И.Ленин атағандай, алғашқы тұрмыстық коммунистік қоғам еді.

Алғашқы турмыстык кауым қурылысының осы аса маңызды ерекшелігін оны зерттеудің неге тек танымдық қана емес сондай-ақ үлкен дүниеге көзкарастық манызы да болатынын түсінікті етеді.

2-тақырып

Алғашқы тұрмыс тарихиграфиясы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Ежелгі замандағы және орта ғасырлардағы алғашқы тұрмыс туралы ұғым этнографиялық білімдердің қорланып жиналуы.

2. Алғашқы тұрмыс тарихының шығуы.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Алғашқы тұрмыстық қоғамның тарихы – тарихы ғылымның бір шама жас саласы. Ол өткен ғасырдың екінші жартысында пайда болып әрі, тек жүз жылдай уақыттан бері ғана өмір сүріп келеді. Алайда, бұл бұрын адамдар адамзат тарихының бастапқы кезі туралы ұғымды көз алдына келтіруге әрекет жасамады деген ынта қою адамдарда өз дамуының өте ерте кезеңдерінде-ақ туған. Қалай болған күнде де этнографтар зерттеген ең артта қалған халықтар да өздернің алыстағы өткеншағы тұралы ата бабалары іс әрекеттері мен ерліктері тұралы рулар мен тайпалардың шығуы жайына аузекі әнгіме-аңызда табылған. Санау ежелгі заманды көршілерінің тіршілік еткен шағын қадағалау олардың өткен шағына көз жіберу әрекеттері де жатады.

Орта ғасырларда шіркеу мен схоластика ғылымды жаншып басып келді. Осы кезде ежелгі заманға қарағаннан гөрі адамдардың өткен шағы туралы және беймәлім елдердің халыктары жайында, барып тұрған қисынсыз ойдан шығарылған қаусеттер таратылды. Орта ғасырдағы географтар мен шежірешілер ит басты адамдар (киноцефалдар) туралы немесе көрпе сиякты өзінің орасан үлкен құлақтарына оранған фанезийліктер жайындағы аңыздарды шын деп білді. Адамзаттың шығуы жене оның ауел бастапқы тарихи проблемаларыны келетін болсақ, бұл жөнінде бәрі де библия (інжіл) аңыздарында айтылып қойылған деп саналды. Ал, қалайда осы қиын жағдайлардын өзінде де жер және оны мекендеген халықтар жайындағы білім молайып кеңейе түсті. Осы білімдер кейініректе алғашқы тұрмыс тарихын зерттеудің көзі де болды. Араб географтары Шығыс Европа мен Азия халықтарының сипаттамасын құрастырды. XIII ғасырдағы орта азия халықтары туралы тамаша деректертер географ Чан-Чуньнің сапар жазбаларынды сақталған. Сауда байланыстарын орнату үшін Шығысқа аттанған саяхатшылар (Плано Корпини, Рубрук, Мерко Поло және басқалары) европалықтардык Шығыс халықтарымен таныстығын кеңейте түсті.

Европада этнография білідердің қорланып жиналуындаға нағыз төнкеріс ХV ғасыр ұлы география жаналықтар ашылған көздерден басталады.

XVIIІ – ғасырдың өзінде-ақ шотланд философ Адам Фергюсон (1723-1816 жж.) өзінің “Азаматтық қоғам” тарихы очеркінде 1767 жылы белгілі дәрежеде этнографиялық мариалда құрып адам мәдениеті дамуының жалпы концепциясын жасауға тірісті.

3-тақырып

Алғашқы тұрмыс тарихы ғылымының шығуы.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы тұрмыс тарихының маркстiк концепциясының жасалуы.

2. ХIХ ғасырдың аяғында 20 ғасырда алғашқы тұрмыс тарихының дамуы.

3. СССР да алғашқы тұрмыс тарихының ғылымы.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

4. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография .М., 1973

Алғашкы тұрмыс қоғамын зерттеуде бұрын аталып та өткен көрнекті американ ғалымы Льюиус Генри Морганның (1818 - 1881 жж.) аса маңызды еңбегі бар. Ол өзінің ілімін «Көне қоғам» деген еңбекте (1877 ж.) неғұрлым толық баяндаған; сондай-аң Морганның «Туысқандық және қасиет системасы» (1870 ж.) және «Американ жергілікті халыктарының үйлері және үй іші тіршілігі» (1881 ж.) деген еңбектерінің маңызы зор болды. Онын қорытындылары этнографиядан, археологиядан, әрі жер шарының барлық бөліктерінің тарихынан көптеген фактілерге негізделді, бірақ солтүстік америка үндістер ирокездеріндегі коғамдық қатыкастарды Морганнын зерттеуі мен ирокез руының реконструкаиясы ерекше маңызға ие болды.

Морган ілімінің негізіне адамзат пен оның мәдениеттнің прогрессивті дамуының тутастық принципі алынған, бірақ басқа эволюционистерден айырмашылығы, Морган әрқашан да дәйекті болмағанымен бұл прогрестің себептерін қоғам дамуының материалдық жағдайларыны деп білді, бұл ол жасаған алғаш тұрмыс тарихының дәуірленуінен керінеді. Морган идеализмнен толык қол үзеалмайды (ол, мәселен, меншіктіктің емес, «меншіктік идеясының» дамуы болып жатады деп санады), бірақ оның ақырғы қорытындылары стихиялық материалистік қорытынды еді. Морған алғашқы тұрмыстық қауымдык, құрылыстың негізгі ұясы ең арғы аналық формадан ал кейінгі әкелік формаға карай дамыған ру екендігін көрсетті. Ол алғашқы тұрмыстық қоғамның экономикасы қауымдық меншікке негізделгенін және коллективизмнің бұл принципі алғашқы тұрмыс халықтарынын, қоғамдық өмірінің, басқа жақтарын да, соның ішінде олардың семьялық некелік үйымдарының бастапқы формаларын да анықтағаны тапты.

Ұлы географиялық жаңалықтар ашылулар дәуірінде және кейінгі ғасырларда тез жинақталып, қорланған әрі өсе түскен этнографиялық материал табиғи түрде алғашқы тұрмыс қоғамның қалыптасуының түрлі теорияларымен туына әкел соқты.

4-тақырып

Алғашқы тұрмыс тарихының дерек-төркіндері

Қарастырылатын мәселелер:

1. Археология деректері этнография деректері лингвистикалық деректер.

2. Антропологиялық және басқа да жаратылыс ғылымдарының деректері.

3. Алғашқы тұрмыс тарихи деректері-төркін тануының ерекшеліктері.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

3. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

4. Семенов Ю.И. Происхождение брака и семьи. М. 1974 г.

5. Редер Д.Г.,Черкасова Е.А. Ежелгi дуние тарихы.А.,1976ж.

6. Всемирная история в 24-х томах,Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск ,М.,2000

Алғашқы тұрмыс коғамы тарихының дерек-төркіндері мейлінше сан алуан. Адамзаттың өткен шағы туралы көрсететіндердің, адамның жасағандарының, оның ыкпал еткендерінің, адам ісі-әрекеттеріне ықпал етіп әсерін тигізгендердің бәрі, - міне тарихи ғылым үшін дерек-төркін жиынтығы осындай.

Алғашкы тұрмыс тарихының ерекшелігі сол, ол түгелдей, жазу-сызуы жоқ дәуірге қатысты бол келеді; тарихи ғылымдар үшін асамазды жазба дерек-төркіндер оның ақырғы дәуірін қоспағанда.

Алғашқы тұрмыс тарихы үшін негізгі көздердің басқа түрлерімеи салыстырғанда өлшеусіз аз роль атқарады.

Көне замандардан сақталған заттың деректөркіндердің немесе оларды басқаша атап жүргендей археологиялық ескерткіштердің зор маңызы бар. Заттық деректөркіндер, яғни еңбек құралдары, көне құрылыстардың қалдықтары, сәндык бұғымдар, ыдыс аяқтар, тағы сондайлар - бұл оны жасаған қоғамның материалдық мәдениетінің қалдықтары.

3аттар - аса бағалы тарихи деректөркін, өйткені бұлардың бәрі өз дәуірінің өнімі болып саналады, тек сол дәуірге ғана тән болып келеді, әрі олардын өздері өндірілген сол кездің тіршілік жағдайын бейнелеп көрсетеді.

5-6 - тақырып

Адамның пайда болуы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Жануарлар дүниесіндегі адам орны Антропогенез процесінің қозғаушы күштері

2. Адамның ең таяу ата тектері мен адамзаттың арғы отан проблемалары

3. Ең көне заманғы Гаминидтер мен олардың еңбек қызметі.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

Жануарлар дүниесіндегі адам орны

Алғашқы тұрмыс қоғамының заңдылық түсіну адам эволюциясының ен бойында, адамның өзінін, физикалық типінің өзгерістердің, осы езгерістердің қозғаушы күштіп антропогенездің осы заманғы теориясымен таныспайынша мүмкін емес.

Тарихтын тең сәрісінде, Лениннін айтуы бойынша қалыптаасып келе жатқан адамдарды физика типі көп жағынан әлі де олардың мүмкінді анықтайтын еді. Сондықтанда тарихи дамудын қуатты факторлары ретінде алға шықты. Сол себептен де еңбек қызмет ең көне кезеңде әлеуметтік ұйымдардың қаралуы адамның өзінің биологиялық тарихынана бөлуі болмайды.

Табиғат туралы мәселе Карл Линней оны жануарлар патшасы системасын енгізеді. Әрі адамды сол белгілі кездегі маймылды бірге қосып сүтпен қой кұрамына приматтарды XVIII ғасыр орта шенінде тұнғыш рет ғылыми негізге қойылды.

Айтылғандарды қорытайық. Қазіргі заманғы адам приматтар отряды гоминидтер семьясына жататын Ното текті түрін құрайды. Осы заманғы адамзаттың нәсілдері арасындағы морфологиялық айырмашылықтар жай кезге көрінгеніне де қарамастан. Бірақ олар өмірлік маңызы жоқ екінші дәрежелі белгілерден де көрінеді. Сондықтан де қазіргі кезде, тіпті шетел ғылымы әдебиетінде таралып жүрген нәсілдік концепцияларға қарсы әлі күнге дейін өмір сүріп отырған нәсілдер толық негізделе отырыл, бір түрге жатқызылуын мүмкін.

7-8 - тақырып

Адам қоғамының шығуы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы тұрмытсық адамдар тобының дамуындағы аң аулаудың ролі.

2. Зоология индивидуализмді ысыру және алғашқы тұрмыстық колективизмнің қалыптасуы.

3. Алға тұрмыстың тобындағы жыныстық қатынастар.

4. Қандас туыстық семья туралы мәселе.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

4. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

5. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

Алғашқы турмыстық адам қоғамын тарихи реконструкциялау, сірә, алғашқы тұрмыс тарихының ең күрделі проблемасы болып табылады. Қандай да болсын тура параллель жоқ болғандықтан, ол жөнінде тек жанама деректердің негізінде ғана пайымдауға болады. Бұл, біздің деректеріміз, бір жағынан, маймылдардағы табындық қарымқатынастар, екінші жағынан, археология мен антропологияның кейбір фактілері, сондай-аң азды-көпті ықтималдық үлесімен адамзаттық өте ертедегі, рулык күйге дейінгі сарқыншақтары ретінде қарала алатын этнография фактірлері. Осы деректердің барлығын салыстырып және талдау сол заманнын қоғамдық тіршілігі туралы көп жағынан гипотездік ұғым болғанымен, жалпы ұғым жасауға мумкіндік береді, бірақ толып жатқан анық емес таза логикалык болжауларға даулы. болжамдарға, әрине, орын қалады.

Л. Г. Морган өзінің «Көне қоғамында» некелік жыныстың қатынастардың алғышқы (ең көне) формасы қандас-туыстың семья, дейтін болды деген жобаны ұсынды. Морган қандас-туыстың семьяда некелік ортақтың тек бір ғана ұрпақты барлық туыстарды екі-үш аталық т. б. бақырларды және қандастар, олардың туыстарының бүкіл ұрпағын қамтыды, деп санайды. Түрлі ұрпақтардың арасындағы некелік қатынасқа жол берілмеді. Бұл гипотезаны ұсына отырып, Морган этнографтар Полинезийдағы Гавай аралдары халықтарынан тапқан малайя, немесе гавай туыстық жүйесі рейтіннің анализіне сүйенді. Туысқандықтың бұл системесында анасы мен әкесі тек өзінің балаларын ғана емес, соңдай-ақ өзінің барлық бауыры мен қарындастарының балаларын өз балам деп атайтынын, ал балалар өз кезегінде тек өзінің туған ата-аналарын ғана емес, сондай-ак барлық өздерінің қарындастары мен бауырлары ата-аналарымыз деп атайтын фактілеріне сүйеніп, ол некелерді реттеп отырудың ең көне формасы, таяудағы еткен шақта әлі гавайлықтарда сақталып отырғандай, қандас-туысқандық семья болды, деп қорытынды жасайды.

9-тақырып

Ойлау мен сөздің шығуы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Адам ретінде қалыптасып келе жатқандардың түпкі қауымы.

2. Қалыптасып келе жатқан адам қоғамының бастапқы және соңғы кезеңдері.

3. Ойлаудың, сөйлеудің және идеологиялық ұғымдардың пайда болуы және дамуы.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г. Столяр А.Д. Происхождение изобразительного исскуства. М., 1968 г.

4. Всемирная история в 24-х томах. Век железа.А.Н.Бадак и др. Минск ,М.,2000

Ойлау мен сөздің шығуы алғашкы тұрмыстық қоғам тарихында аса күрделі проблема болып табылады, мұны шешудін, қиындығы осы процестің негізгі кезеңдерін көрсетіп беретін біздің қолымызда тура емес, тек жанама деректердің болуы қиындата түседі.

Ойлау мен сөздің дамуының ең көне сатыларының шығуы мен реконструкциясын анықтау үшін, негізгі төркіндер бірнешеу. Ең алдымен бұл — салыстырма психология, салыстырма физиология мен тілі білімі, сондақ-ақ этнография мен археология. Бірақ бұл мәселелерді шешу үшін антропогенез процесіндегі сөзбен ойлаудың материалдыіқ аппараты төменгі жақ сүйектің, мидың т.б. дамуы туралы деректері бер антропология аса маңызды материалдар береді. Антропогенездің еңбек теориясы тұрғысынан алып, осы матерналдардың барлығын комплексті қарастыру ғана адамның ойлауы мен сөз функциясының дамуы тарихында негізгі кезеңдерді белгілеп алуға комектеседі.

Ойлау мен сөз адамның қалыптасу процесі еңбек қызметінің шығуы мен даму процесі, өндірістік даму процесі бір процестін екі жағы екені мүлде айқын дүние. Сондықтан да ең көне адамзат тарихында ой бұрын шыққан ба, оны білдіретін сөз бе, деген сұрақ беру дұрыс болмас еді.

10-тақырып

Антропогенез процесінің аяқталуы.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы рулық қауымның пайда болуы.

2. Кейінгі палеонтроптардың түпкі қауымындағы жыныстар арасындағы қарым-қатынас.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

2. школа 1982 г.

3. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г.

7. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

Ерте және орта плейфстоцен бойында гоминид семьялығының эволюциясы адамның осы заманғы түрінің пайда болуы үшін қолайлы алғы шарттар жасады. Шынында да Homo тегінің көне заманғы өкілі – неандертальдық адамның интенсивті еңбек үкметі үшін барлық қажетті органдарды – үлкен миы, тік жағдайда жүргендегі, орнықты жүріс-тұрысы туралы айтпағанның өзінде оңтайлы қолы болған іспетті еді. Бірақ жоғарыда аталып өткендей, оның ми құрылысы көптеген тұрпайы белгілерінің болуымен сипатталатын, ал қолының оңтайлылығы шеші болатын, бұл ойлау мен сөзді дамуы басқа неандертальдық адамның формологиялық ерекшеліктері, атап айтқанда оның құрылысы, өзінің агресивтігімен тежеулі басқаратын миы орталықтарының шамалы дамуы арқасында коллективтін қоғамдық тіршілігі жағдайларына, оның жеткілікті бейімделген тіршілік иесі екендігін делелдейді. Неандертальдың бас миы қабығы қызметіндегі қозу тежеуден айтарлықтай басым болатын, бұл неандертальдық табында ашыңған қатты ашу тудырып ауыр, кейде мүмкін өлім-жітіммен тынатын соқтығысуларға жиі әкеп соғатын.

Адамның осы заманғы түрлерінің пай-да болуы ерте палеолиттен кейінгі палеолитке көшу кезіндегі өндірігіш күштердің дамуындағы қуатты секіріспен тығыз байланысты. Бұл секіріс сонымен бір мезетте биологиялық эволюцияның аяқталу процесінің салдары да, сондай-ақ оның аса маңызды шарты, оның өзінше бір кажетті қоректік ортасы да болып табылды.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша ,Тарих

мамандықтарының студенттері үшін

Семинар сабақтарының жоспары .

Жетісай-2005 ж.

Семинар сабақтарының мазмұны

Сабақтың тақырыбы

Әдебиеттер

1

Кіріспе.

1. Алғашқы тұрмыс тарихиграфиясы .

2. Алғашқы тұрмыс тарихы ғылымының шығуы.

3. Алғашқы тұрмыс тарихының дерек-төркіндері.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

2

Алғашқы қауымдық тарихтың хронологиясы мен дәуірленуі.

1. Төменгі палеолит.

2. Орта палеолит.

3. Жоғарғы палеолит.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

4. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография .М., 1973

3

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1. Ф.Энгелс маймылдың адамға айкалу процессіндегі еңбектің ролі.

2. Ф.Энгелстің семьяның жекеменшіктің жәнемемлекттің шығуы.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

4

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1. Алғашқы қауымдық құрылыс тарихының археологиялық деректері.

2. Ежелгі гоминидтер және олардың еңбек құралдары мен тіршілігі.

3. Адамзат қоғамы қалыптасуының теориялық мәселелері.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

5

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1. Ойлау мен сөйлеудің шығуы.

2. Антропогенез процес сіні аяқталуы.

3. Адамның осы заманғы түрінің қалыптасуы.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г. Столяр А.Д. Происхождение изобразительного исскуства. М., 1968 г.

4. Всемирная история в 24-х томах. Век железа.А.Н.Бадак и др. Минск ,М.,2000

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

7. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г. Столяр А.Д. Происхождение изобразительного исскуства. М., 1968г.

8. Всемирная история в 24-х томах. Век железа.А.Н.Бадак и др. Минск,М.,2000

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология -тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Студенттің өзіндік ж ұ мысының жоспары.

(СӨЖ)

Жетісай-2005 ж.

СӨЖ тақырыптары

Сағат саны

Әдебиеттер

1

Алғашқы тұрмыс тарихиграфиясы

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

2

Алғашқы тұрмыс тарихы ғылымының шығуы.

1

3

Алғашқы тұрмыс тарихының дерек-төркіндері.

1

4

Төменгі палеолит.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

4. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография .М., 1973

5

Орта палеолит.

1

6

Жоғарғы палеолит.

1

7

Ф.Энгелс маймылдың адамға айкалу процессіндегі еңбектің ролі.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

8

Ф.Энгелстің семьяның жекеменшіктің жәнемемлекттің шығуы.

1

9

Алғашқы қауымдық құрылыс тарихының археологиялық деректері.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

4. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография .М., 1973

10

Ежелгі гоминидтер және олардың еңбек құралдары мен тіршілігі.

1

11

Адамзат қоғамы қалыптасуының теориялық мәселелері

1

12

Ойлау мен сөйлеудің шығуы.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

4. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография .М., 1973

13

Антропогенез процес сіні аяқталуы.

1

14

Адамның осы заманғы түрінің қалыптасуы.

1

15

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Нестух М.Ф. Примотология и антропогенез. М. 1960 г.

4. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

5. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

6. Энгельс Ф. Роль труда в процессе превращения обезьяны в человека. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20.

7. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г. Столяр А.Д. Происхождение изобразительного исскуства. М., 1968г.

8. Всемирная история в 24-х томах. Век железа.А.Н.Бадак и др. Минск,М.,2000

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

“Тарих ”

мамандықтарының студенттері үшін

Оқытушының басшылығымен студенттердің өзіндік жұмыстары.

Жетісай-2005 ж.

ОБСӨЖ тақырыптары.

Тақырыбы, мазмұны

Сағат саны

Бақылау түрі

1

Кіріспе

1. Алғашқы тұрмыс тарихының пәні және оның маңызы.

2. Алғашқы тұрмыс тарихының шежіресі мен дәуірленуі

1

Жазба бақылау жұмысы

2

Алғашқы қауымдық тарихтың хронологиясы мен дәуірленуі.

1. Төменгі палеолит.

2. Орта палеолит.

3. Жоғарғы палеолит.

1

Тестілік сауалнама

3

Алғашқы тұрмыс тарихиграфиясы

1. Ежелгі замандағы және орта ғасырлардағы алғашқы тұрмыс туралы ұғым этнографиялық білімдердің қорланып жиналуы.

2. Алғашқы тұрмыс тарихының шығуы.

1

Тестілік сауалнама

4

Алғашқы тұрмыс тарихы ғылымының шығуы.

1. Алғашқы тұрмыс тарихының маркстiк концепциясының жасалуы.

2. ХIХ ғасырдың аяғында 20 ғасырда алғашқы тұрмыс тарихының дамуы.

3. СССР да алғашқы тұрмыс тарихының ғылымы

1

Жазба бақылау жұмысы

5

Алғашқы тұрмыс тарихының дерек-төркіндері

1. Археология деректері этнография деректері лингвистикалық деректер.

2. Антропологиялық және басқа да жаратылыс ғылымдарының деректері.

3. Алғашқы тұрмыс тарихи деректері-төркін тануының ерекшеліктері.

1

Тестілік сауалнама

6;7

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1. Ф.Энгелс маймылдың адамға айкалу процессіндегі еңбектің ролі.

2. Ф.Энгелстің семьяның жекеменшіктің жәнемемлекттің шығуы.

2

Жазба бақылау жұмысы

8;9

Адамның пайда болуы

1. Жануарлар дүниесіндегі адам орны Антропогенез процесінің қозғаушы күштері

2. Адамның ең таяу ата тектері мен адамзаттың арғы отан проблемалары

3. Ең көне заманғы Гаминидтер мен олардың еңбек қызметі.

2

Жазба бақылау жұмысы

10;

11

Адам қоғамының шығуы

1. Алғашқы тұрмытсық адамдар тобының дамуындағы аң аулаудың ролі.

2. Зоология индивидуализмді ысыру және алғашқы тұрмыстық колективизмнің қалыптасуы.

3. Алға тұрмыстың тобындағы жыныстық қатынастар.

4. Қандас туыстық семья туралы мәселе.

2

Тестілік сауалнама

12

Ойлау мен сөздің шығуы

1. Адам ретінде қалыптасып келе жатқандардың түпкі қауымы.

2. Қалыптасып келе жатқан адам қоғамының бастапқы және соңғы кезеңдері.

3. Ойлаудың, сөйлеудің және идеологиялық ұғымдардың пайда болуы және дамуы.

1

Жазба бақылау жұмысы

13;

14

Адамзат қоғамының қалыптасуы.

1. Алғашқы қауымдық құрылыс тарихының археологиялық деректері.

2. Ежелгі гоминидтер және олардың еңбек құралдары мен тіршілігі.

3. Адамзат қоғамы қалыптасуының теориялық мәселелері.

2

Жазба бақылау жұмысы

15

Антропогенез процесінің аяқталуы.

1. Алғашқы рулық қауымның пайда болуы.

2. Кейінгі палеонтроптардың түпкі қауымындағы жыныстар арасындағы қарым-қатынас.

1

Тестілік сауалнама

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


«Филология –тарих» факультеті

«Тарих» кафедрасы

«Қосалқы тарихи» пәні бойынша

«Тарих»

мамандықтарының студенттері үшін

Тестілік сауалнамалар сұрақтары және бақылау сұрақтары.

Жетісай-2005 ж

Алғашқы қауым тарихы

1.Терімшілік шаруашылығы қай кезеңде пайда болды

1. Палеолит

2. Мезолит

3. неолит

4. қола

5. энеолит

2. Гаминид терминінің мәні

1. Гаминидтерге дейінгі адам

2. приматтар отряды

3. Тік жүретін адам

4. шебер адам

5. саналы адам

3. Неандерталец қай жерден табылды

1. Еуропада

2. Қытайда

3. Олдувей шатқалынан

4. Африка

5. Германия

4. Гомо сапинес терминінің мәні

1. Гаминидтерге дейінгі адам

2. Приматтар отряды

3. Тік жүретін адам

4. саналы адам

5. шебер адам

5. Презижантроп қай жерден табылды.

1. Олдувей шатқалынан

2. Еуропада

3. Қытайда

4. Азияда

5. Африкада

6. Жартылай жеркепелер қай дәуірде пайда болды

1. палеолит

2. мезолит

3. неолит

4. энеолит

5. Қола

7.Ежелгі палеолит неше мәдениетке бөлінеді

1. 2

2. 3

3. 4

4. 5

5. 6

8. Ашель уақытының ескерткіштері қайдан табылған.

1. Оңтүстік Қазақстан

2. Солтүстік Қазақстан

3. Орталық Қазақстан

4. Батыс Қазақстан

5. Шығыс Қазақстан

9. Алғашқы тұрмыстық қоғам адамының қару жасау үшін қолданған басты материалы не болған.

1. ағаш

2. тас

3. сүйек

4. балшық

5. темір

10. Тас ғасыры нешеге бөлінді

1. 2

2. 3

3. 4

4. 5

5. 6

11. Люш Герчрге Маргон алғашқы тұрмыстық тарихты нешеге бөлді.

1. 2

2. 3

3. 4

4. 5

5. 6

12. Питекантроп қай жерден табылды.

1. Қытай

2. Ява аралы

3. Германия

4. Америка

5. Германия

13. Адам және жануарлар патшалығының системасын кім енгізді.

1. Энгельс

2. Линней

3. Дарвин

4. Маргон

5. Маркс

14. Ерте плистоцин дәуірінің адамы қайдан табылды

1. Оңтүстік Азиядан

2. Солтүстік Африкадан

3. Шығыс Африка

4. Орталық Азия

5. Орталық Африка

15. Шель және Ашель тұрағынан қай жануардың сүйегі табылды.

1. Піл

2. Арыстан

3. Бұғы

4. Мүйіз тұмсық

5. Мамонт

16. Алғашқы қандас туыстық семьясының шығуы және оның алғашқы формалары туралы атап өткен.

1. Энгельс

2. Линней

3. Дарвин

4. Маргон

5. маркс

17. Қазақстан териториясындағы ежелгі тас дәуірінің ең бірінші тұрағы

1. Арыстанды

2. Тәңірқазған

3. Бөріқазған

4. Құдай көл

5. Обалысай

18. Ең көне және көне заман адамдары қандай екі салаға бөлінді

1. Егіншілік терімшілік

2. Аңшылық егіншілік

3. мал шаруашылығы егіншілік

4. терімшілік аңшылық

5. Аңшылық мал шаруашылығы

19. Хоме Сабенс нешінші мың жылдықта табылды.

1. 40-30 мың жыл

2. 500-400 мың жыл

3. 140-40 мың жыл

4. 30-20 мың жыл

5. 150-120 мың жыл

20. Евразияда қандай адам табылды.

1. Зинжантроп

2. Синантроп

3. Питекантроп

4. Атлантроп

5. Презижантроп

21. Қазақстанда ашельдік ескерткіштер қай қаладан табылған

1. Қарағанды

2. Жезқазған

3. Атырау

4. Алматы

5. Орал

22. Адамның қоғамдық ұйымы күрделі де ұзақ даму жолынан өтті.

1. Полеолит

2. Мезолит

3. неолит

4. Қола

5. темір

23. Ежелгі палеолит құрал сайман неше топқа бөлінеді

1. 2

2. 3

3. 4

4. 5

5. 6

24. Зинжантроптың жасы

1. 0,5

2. 1,5

3. 2,5

4. 3,5

5. 4,5

25. Гарпундар қай мәдениеттің құралы

1. оринияк

2. салютри

3. мадлен

4. ашель

5. Андронов

26. Явадағы Сола өзеніне ерте плейтоцендік шөгінділер ашылған және олар нешінші жылы тұжырымға ие болды.

1. 1888-1889

2. 1890-1891

3. 1892-1893

4. 1894-1895

5. 1896-1897

27. Таулы аудандарда алғашқы тұрмыстық адамы аң аулауда қайсы жануарды аулау басым болған.

1. жылқы,қабан, аю, бұғы

2. арыстан жолбарыс

3. ешкі қой

4. бұғы сиыр жылқы

5. тауешкі бұғы

28. Палеолит,мезолит, неолит қай ғасырға жатады.

1. тас

2. қола

3. ағаш

4. темір

5. мыс.

29. Ертедегі аналық рулық қауымдық шектерде иемденуші іс әрекетті неше дәйекті кезеңге бөлді.

1. 2

2. 3

3. 4

4. 5

5. 6

30. Ең тамаша мадлен құралы

1. қырғыш

2. найза

3. гарпун

4. бумерант

5. шапқы

31.Алғашқы қауым адамдарының топқа бірігу себебі

1. еңбек құрал жасау

2. егін егу

3. аң аулау

4. терімшілік

5. бірлесіп қорғану және аң аулау

32. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарих қай кезеңде қамтиды.

1. Адам пайда болғаннан рулық қауым

2. Адам пайда болғаннан таптық қоғам

3. Адам пайда болғаннан тас ғасыры

4. Адам пайда болғаннан қола дәуір

5. Рулық қауым қола дәуірі

33. Алғашқы қауымдық кезеңді комунистік қоғам деп атаған кім

1. энгельс

2. маргон

3. Ленин

4. Дарвин

5. Маркс

34. Жер бетіндегі ең алғашқы адам қалдықтары қай жерден табылды.

1. Африка

2. Солтүстік Африка

3. Оңтүстік Африка

4. Батыс Африка

5. Шығыс Африка

35. Ява аралынан табылған қаңқа қалай аталады.

1. Питекантроп

2. синантроп

3. зинжантроп

4. неандерталь

5. кроманьон

36.Кромонондық адам қай дәуірден табылды

1. Ерте палеолит

2. Орта ғасыр

3. Кейінгі палеолит

4. Мезолит

5. неолит

37. синантроптың миының көлемі қанша

1. 700-1100см3

2. 800-1200см3

3. 500-600см 3

4. 900-950см3

5. 700-800 см3

38. Ориняк мәдениеті Францияның қай бөлігінен табылды

1. Оңтүстік

2. Шығыс

3. Батыс

4. Солтүстік шығыс

5. Оңтүстік батыс

39. Салютри дәуірінде қандай құралдың тәсілі туды

1. қырғыштар

2. найзалар

3. қыспа ретуш

4. шапқы

5. сүйектен жасалған құрал.

40. Европада этнографиялық білімнің қорланып жиналуындағы нағыз төңкеріс нешінші ғасырда басталды.

1. X

2. XI

3. XII

4. XIV

5. XV

41.Алғашқы тұрмыс тарихының пайда болуын жазған ғалымдар

1. Фергюсон,Джеймс Кук

2. К.Маркс, Ф.Энгельс

3. И.Форстер, М.Герг

4. Дарвин, Маргон

5. Линней ,Ионнан

42. Ертедегі адамдарға дейінгі маймылды қалай атаған

1. дриопитек

2. синантроп

3. питекантроп

4. гаминидтер

5. зинжантроп

43. Хомо сабиенс қайдан табылған

1. Франция

2. Қытай

3. Ява

4. Германия

5. Мексика

44. Синантроптың өмірінде үлкен роль алған не

1. от

2. су

3. тас

4. терімшілік

5. аңшылық

45. Парасатты адам деп кімдерді атаған

1. Хомо хаблес

2. Хомо сапиенс

3. Хомо еректус

4. питекантроп

5. синантроп

46. Ірі үлкен ер адамдар бастаған 10-20 кісі тұратын семья

1. горемдік

2. стинул

3. гипотиза

4. ру

5. тайпа

47.Еңбек адамның өзін жасады тұжырымдаған кім

1. Маркс

2. Энгельс

3. Линней

4. Дарвин

5. Маргон

48. Олдувей тауларының ерте төрттік қабаттарын да нешінші жылы маңызды олжа табылды.

1. 1955ж

2. 1956ж

3. 1957ж

4. 1958ж

5. 1959ж

49. “Алғашқы тұрмыс заманының әдет ғұрыптары”деген кітап қай жылы шықты.

1. 1720ж

2. 1721ж

3. 1722ж

4. 1723ж

5. 1724ж

50.Ашель мәдениеті қай жылдар аралығын қамтиды

1. 2,6 млн ж 700 млн. ж

2. 700.млн.ж 150-120 м.ж

3. 150-120м.ж.30-35 м.ж

4. 30-35 м.ж 20-15 м.ж

5. 15-12 м.ж.12-5 м.ж.

51. Рамапитектер қай жерден табылған

1. Германия

2. Ява

3. Мексика

4. Кения

5. Қазақстан

52.Сарыарқаның солтүстігінде табылған тұрақтықтың аты

1. Құдай көл

2. Бөрі қазған

3. Тәңірқазған

4. Обалысай

5. Арыстанды

53.Алғашқы адамдардың орташа жасы

1. 25

2. 30

3. 35

4. 40

5. 45

54. Египеттегі пирамиданың қатты блок тастардың әрқайсысының салмағы

1. 10т

2. 20т

3. 30т

4. 40т

5. 50т

55.Бұған дейін ынта қою қай ғасырда төмендеді

1. XVI

2. XVII

3. XVIII

4. XIX

5. XX

56. Осы заманғы адам мен ең жақын ата-тектерді біліктіретін қандай семья бөлініп шығады

1. гаминид

2. гаминин

3. синантроп

4. зинжантроп

5. отлантроп

57. Адамзаттың арғы отаны

1. Австралия

2. Америка

3. Азия

4. Еуропа

5. Африка

58. Малта тастар қай жерде табылды

1. Австралия америка

2. Иран Ирак

3. Қытай Африка

4. Еуропа Тайланд

5. Үндістан Пакистан

59. Плистоцин қаруы кімдердің қаруы болған

1. питекантроп

2. гоминид

3. зинжантроп

4. атлантроп

5. синантроп

60.Адам пайда болу процесінің аталуын көрсетіңіз

1. Антропогонез

2. Флорогенез

3. Расогенез

4. Этногенез

5. Орогенез

61.Жануар пайда болу процесінің аталуын көрсетіңіз

1. Антропогенез

2. Флорогенез

3. Фаунагенез

4. Энногенез

5. расогенез

62.Мусьтер кезеңінде не пайда болды.

1. Өндірістік шаруашылық

2. метал еңбек құралдар

3. от

4. ерте қауым

5. микролит

63.Австролопитектің миыныңкөлемі

1. 1200-1600 см

2. 1050 см

3. 900 см

4. 700см

5. 500-600см

64.Дриопитек қалдықтарының жасы

1. 2,5-3 млн жыл

2. 1,850000 жыл

3. 250-40 мың жыл

4. 5,5 млн жыл

5. 700 мың жыл

65. Адамдардың приматтарға жататындығының теориясы туралы даму болжамдар кімдікі

1. Н.Я.Марр

2. Ч.Дарвин

3. Ф.Энгельс

4. В.И.Вернадский

5. К.Линней

66.Ерте полеолитте еңбек құралдарын жасау техникасы қандай

1. Мұздай соғу

2. Қыздырып соғу

3. Қыстыру

4. тас жамбасын ұру

5. Көрікпен қыздыру

67. Қыздырып соғу қай кезеңге жатады.

1. Ерте палеолит

2. Мезолитте

3. энеолитте

4. Қола дәуірінде

5. Темір ғасырында

68.Презижантроптың алғаш қалдықтары

1. 1960 ж табылды

2. 1890ж табылды

3. 1927 ж табылды

4. 1965ж табылды

5. 1959 ж табылды

69. ерте палеолит баспаналар

1. Жануарлар терісімен сүйегін жасалған

2. тас пен ағаштан жасалған

3. төменгі аңшылар тұрақтары

4. Жеркепелер

5. жартылай жеркепелер

70. Тас пен ағаштан жасалған қоныстар қай дәуірге жатады.

1. политогенез дәуірі

2. Паштогенез дәуірі

3. неолит

4. мезолит

5. палеолит

71. Алғашқы қауымдық құрылыс тарихының кезеңдерге бөлінуінің дұрыстығын анықтаңыз

1. палеолит, мезолит, неолит, эниеолит,метал

2. мезолит,неолит, энеолит,полеолит

3. метал ,неолит, энеолит,мезолит, палеолит

4. энеолит,,неолит, мезолит, палеолит метал

5. палеолит,мезолит, неолит,метал,энеолит

72 Алғашқы қауымдық құрылыс тарихы қандай ғылымның кезеңдерін пайдаланды.

1. археология

2. геология

3. антропология

4. палентология

5. архезоология

73. Гоминидтерге дейінгі адам

1. гоминин

2. гоминид

3. гомо эректус

4. гомо хабилис

5. гомо сапиенс

74. Қытайда таб-н адам тәріздес маймылдықтары

1. неандерталец

2. синантроп

3. презижантроп

4. зинантроп

5. питекантроп

75. Гейдельберий адамы қай жерден табылды

1. Африка

2. Қытай

3. Еуропа

4. Азия

5. Германия

76. Ерте қауым пайда болу кезеңін атаңыз

1. Неолит

2. мезолит

3. соңғы кейінгі полеолит

4. қола дәуірі

5. мусьтер кезеңі

77. Нуклеус қай кезеңде пайда болды.

1. Палеолит

2. мезолит

3. неолит

4. метал кезеңі

5. қола дәуірі

78. Мезолитте еңбек құралдарын жасау техникасы

1. қыстыру

2. тас жамбасын ұру

3. мұздай соғу

4. көрікпен қыздыру

5. қыздырып соғу

79. Питекантроптың алғаш қалдықтары

1. 1960ж табылды

2. 1890-91ж табылды

3. 1927ж табылды

4. 1965ж табылды

5. 1965ж табылды

80. Палеолит синантроптың табылған уақыты

1. 1965 ж

2. 1966 ж

3. 1967ж

4. 1968ж

5. 1969ж

81. Ерте палеолит баспаналары

1. Төменгі аңшылар тұрақтары

2. жануарлар терісімен сүйегін жас-н қан-р

3. жер кепелер

4. жартылай жер кепелер

5. тас пен ағаш-н жас-н қоныс-р

82. Тас пен ағаш-н жас-н қоныстар қай кезеңде пайда болды.

1. Ерте палеолит

2. Кейінгі палеолит

3. мезолит

4. энеолит

5. Политогогенез дәуірі

83. Сүйектен жасалған еңбек құралдарды кімдер қолданды.

1. Австролопитектер

2. зинжантроп

3. питекантроптар

4. синантроп

5. презижантроп

84. Олдувай кезеңінің ұзақтығы

1. 2,6 млн –700 мың жыл

2. 700-150 мың жыл

3. 150-35 мың жыл

4. 35-12 мың жыл

5. 12-8 мың жыл

85. Ащел кезеңінің ұзақтығы

1. 700-150 мың жыл

2. 150-35 м.ж.

3. 35-12 м.ж.

4. 12-8 м.ж.

5. 8-5.м.ж.

86. 12-8 м.ж. қай кезеңді қамтиды.

1. ерте полеолит

2. орта палеолит

3. кейінгі палеолит

4. мезолит

5. неолит

87. дарвиннің алғашқы ғылыми тұжырымдамасы

1. Эволюциялық теория

2. еңбек құралдарын сараптау

3. алғашқы тұр-ң институт-ды реканструкция

4. ерте қоғамдағы семия қатарын рек-лау

5. рулық ұйым

88. Ерте қоғамдағы семия қатынасын рек-лау еңбек кімнің теориясы

1. Ч.Дарвин

2. К.Гаисен

3. Бастиан

4. Г мейн

5. Л.Маргон

89. Архантроп терминінің мағынасы

1. Гаминидтерге дейінгі адам

2. Ертедегі адам

3. пекиндік маймыл адам

4. тік жүретін адам

5. Германиядан табылған адам

90. Питекантроп эректус терминінің мәні

1. Гаминид-ге дейін-гі адам

2. ертедегі адам

3. пекиндік адам

4. тік жүретін адам

5. Германиядан табылған адам

91. Гомо сапиенс терминінің міні

1. Гоминид-ге дейінгі адам

2. Приматтар отряды

3. тік жүретін адам

4. шебер адам

5. саналы адам

92. Зинжантроп қай жерден табылды.

1. Азия

2. Еуропа

3. Африкада

4. Германия

5. Қытай

93. Нәсіл қай кезеңде пайда болды.

1. палеолит

2. мезолит

3. неолит

4. қола

5. темір

Бақылау сұрақтары:

1.Терімшілік шаруашылығы қай кезеңде пайда болды

2. Гаминид терминінің мәні

3. Неандерталец қай жерден табылды

4. Гомо сапинес терминінің мәні

5. Презижантроп қай жерден табылды.

6. Жартылай жеркепелер қай дәуірде пайда болды

7.Ежелгі палеолит неше мәдениетке бөлінеді

8. Ашель уақытының ескерткіштері қайдан табылған.

9. Алғашқы тұрмыстық қоғам адамының қару жасау үшін қолданған басты материалы не болған.

10. Тас ғасыры нешеге бөлінді

11. Люш Герчрге Маргон алғашқы тұрмыстық тарихты нешеге бөлді.

12. Питекантроп қай жерден табылды.

13. Адам және жануарлар патшалығының системасын кім енгізді.

14. Ерте плистоцин дәуірінің адамы қайдан табылды

15. Шель және Ашель тұрағынан қай жануардың сүйегі табылды.

16. Алғашқы қандас туыстық семьясының шығуы және оның алғашқы формалары туралы атап өткен.

17. Қазақстан териториясындағы ежелгі тас дәуірінің ең бірінші тұрағы

18. Ең көне және көне заман адамдары қандай екі салаға бөлінді

19. Хоме Сабенс нешінші мың жылдықта табылды.

20. Евразияда қандай адам табылды.

21. Қазақстанда ашельдік ескерткіштер қай қаладан табылған

22. Адамның қоғамдық ұйымы күрделі де ұзақ даму жолынан өтті.

23. Ежелгі палеолит құрал сайман неше топқа бөлінеді

24. Зинжантроптың жасы

25. Гарпундар қай мәдениеттің құралы

26. Явадағы Сола өзеніне ерте плейтоцендік шөгінділер ашылған және олар нешінші жылы тұжырымға ие болды.

27. Таулы аудандарда алғашқы тұрмыстық адамы аң аулауда қайсы жануарды аулау басым болған.

28. Палеолит,мезолит, неолит қай ғасырға жатады.

29. Ертедегі аналық рулық қауымдық шектерде иемденуші іс әрекетті неше дәйекті кезеңге бөлді.

30. Ең тамаша мадлен құралы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филолгия -тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Кредит: №2

ЛЕКЦИЯНЫҢ ҚЫСҚАША КУРСЫ

Жетісай-2005 ж

1-тақырып

Рулық құрылыстың тууы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы рулық қауымның пайда болуы.

2. Кейінгі палеонтроптардың түпкі қауымындағы жыныстар арасындағы қарым-қатынас.

Пайдаланатын әдебиеттер:

8. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

9. школа 1982 г.

10. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

11. Семенов Ю.И. Как возникло человечество. М. 1966 г.

12. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

13. Алексеев В.П. В поисках предков. Антропология и история. М. 1972 г.

14. Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

Ерте және орта плейфстоцен бойында гоминид семьялығының эволюциясы адамның осы заманғы түрінің пайда болуы үшін қолайлы алғы шарттар жасады. Шынында да Homo тегінің көне заманғы өкілі – неандертальдық адамның интенсивті еңбек үкметі үшін барлық қажетті органдарды – үлкен миы, тік жағдайда жүргендегі, орнықты жүріс-тұрысы туралы айтпағанның өзінде оңтайлы қолы болған іспетті еді. Бірақ жоғарыда аталып өткендей, оның ми құрылысы көптеген тұрпайы белгілерінің болуымен сипатталатын, ал қолының оңтайлылығы шеші болатын, бұл ойлау мен сөзді дамуы басқа неандертальдық адамның формологиялық ерекшеліктері, атап айтқанда оның құрылысы, өзінің агресивтігімен тежеулі басқаратын миы орталықтарының шамалы дамуы арқасында коллективтін қоғамдық тіршілігі жағдайларына, оның жеткілікті бейімделген тіршілік иесі екендігін делелдейді. Неандертальдын бас миы қабығы қызметіндегі қозу тежеуден айтарлықтай басым болатын, бұл неандертальдық табында ашыңған қатты ашу тудырып ауыр, кейде мүмкін өлім-жітіммен тынатын соқтығысуларға жиі әкеп соғатын.

Адамның осы заманғы түрлерінің пай-да болуы ерте палеолиттен кейінгі палеолитке көшу кезіндегі өндірігіш күштердің дамуындағы қуатты секіріспен тығыз байланысты. Бұл секіріс сонымен бір мезетте биологиялық эволюцияның аяқталу процесінің салдары да, сондай-ақ оның аса маңызды шарты, оның өзінше бір кажетті қоректік ортасы да болып табылды.

2 - тақырып

Расогенез.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Нәсiлдердiң пайда болуы.

2. Негроид.

3. Европоид.

4. Монголоид.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

4. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

5. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

6. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

7. Рагинский Я.Я.Проблемы антропогенеза.М.,1969

Әуел бастапқы эйкумендердің кеңінен тарауы адамзаттың нәсілдік жіктелуіне мүмкіндік берді. Кейінгі палеолит дәуірі адамдарының бас сүйектерінін табылуы, осы кездегі адамзаттың нәсілге бөлінуінің негізгі ерекшеліктері, сол кейінгі палеолит дәуірінін, өзінде-ақ жеткілікті айқын білінгенін, дегенмен де қазіргі кездегіден оның аз болғаның көрсетіп берді. Нәсілге бөлінушілік материктер шекараларымен біршама дәл келіп отырды.

Европеодтік нәсіл көбіне - Европада, монголоидтық - Азияда қалыптасты, негроидтық нәсілдердің өкілдері Африка мен Авсралияны мекендеді. Бұдан өзгеше шекаралық аймақтарда — Жер орта теңізінде оның, Европалық жағалауында негроидтық нәсіл өкілдері кездеседі, ал Африкалық жағалауында европоидтік топтар, Кавказ, Орта Азияны негізінен европеоидтік нәсілдір өкілдері мекендеді. Оңтүстік және Онтүстік Шығыс Азияда негроидтар монголоидтармен және европеоидтермен араласып кетті. Сонымен, адамзаттың ең үлкен үш нәсілерінің, арасында морфологиялык айырмашылықтын пайда болуында немесе антропология деп аталып жүрген бірінші қатартағы нәсілдік айырмашылықта негізгі рольді екі фактор атқаруы ықтимал, сөзсіз әр материкте әр тұрлі болып келетін ортаға бейімделушілік жане материктер арасындағы өте айқын көрінетін табиғи шектердің, болуынан пайда болған тұтас материктердің кең байтақ даласындағы оқшауланушылық болды. Бейімдеушілік мәні бар нәсілдік белгілерге мысал келтірейік.

Негроидтік нәсілдердің классикалың өкілдерінің терілері өте қара, шаштары бұйра, мұрындары өте жалпақ, еріндері қалық, дүрдиген болады. Белгілердің бұл комплексі негроидтардың өмір сүрген орта жағдайларына физиологиялың бейімделуінің сәтті үлгісі болып табылады, ол бұл орта, ең алдымен, өте жоғары температурамен және аса ылғалдылығымен сипатталады. Европалықтар тропикалық климат жағдайларына төзе алмайды, күннің ыстықтығынан және ауаның ылғалдығынан жиі ауырып қалады. Ал Африканың байырғы турғындарын алатын болсаң, бұндай климатта олар тамаша сезінеді. Бұл жағдайды былай түсіндіруге болады: африкандықтардың сол сияқты австралиялыктардың да жақсы көңіл күйін сақтауына, олардың жоғарыда аталған морфологиялық ерекшеліктері кемектеседі. Негроидтардың терісінің қара түсі терінің бүркеніш қабаттарында теріні күйіп кетуден сақтайтын меланиннің — ерекше пигменттің болуы арқасында түзіледі.

3 - тақырып

Аңшылар мен балық аулаушылардың ертедегі рулық қауымы.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Ерте рулық қауымдағы адамдардың шаруашылығы мен материалдық мәдениеті.

2. Әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынастары

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

5. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

6. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

Алғашқы тұрмыстық қауымдық құрылыстың дамуында тұтас дәуір бола отырып, аналық рулық қауым тарихи дамудың ұзақ жолынан өтті. Осы дәуірде алғышқы тұрмыстық адамзат жеңіп шыққан ең маңызды меже табиғаттын дайын өнімдерін иемденуден, оларды өндіруге, яғни иемдениетің шаруашылықтан өндіретін шаруашылыққа көшу болды. Бұл аңшылар мен балық аулаушылардың ер тедегі аналық-рулық қауымы ажыратуға негіз береді.

Ертедегі аналық-рулық қауымдық шектерде иемденуші іс-әрекеттің екі дәйекті кезеңте: археологиалық кезеңге және бірқатар аудандарда балық шаруашылығы ен де ұштасып келетін неғұрлым дамыған аңшылық шаруашылық кезеңге бөлінеді. Әдетте, аңшылықтың жаңа, өте тиімді қаруы-жебелер мен садақты қолдану бұлардың арасындағы шек деп санайды. Бұл ескерте кетуді керек етеді. Этнография садақты пайдаланбаған, бірақ аулаудың басқа, пәрменділігі азырақ қаруларын, мәселен духовой, жебе лақтыратын түтікті пайдаланған аңшылар тайпасын, атап айтқанда, Амазонка бассейнінің көптеген тайпаларын біледі. Дегенмен, археологиялық және этнографиялық материалдарға қарап пайымдағанымызда, жетілдірілген аңшылық қаруы ретінде нақ садақ неғұрлым кеңірек тарағандығы хақ өйткені, бұдан ертедегіден неғұрлым кейінгідегі аңшылық шаруашылығына көшудің белгілі бір дәрежеде шартты болса да, өзіне тән белгісін көруге болады.

4-5 – тақырып

Қоғамдық қатынастар.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Неке және отбасы ерекшелік-теріне қарай ұйымдасу.

2. Рухани мәдениет аңшылар, балықшылар мен терімшілердің соңғы қауымдары.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов Ю.И. Происхождение брака и семьи. М. 1974 г.

4. . Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и

5. государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

6. Массон В.М. Экономика и социальный строй древних обществ. Л., 1976 г.

Этнография ертедегі аналық-рулық қауымды зерттеумен тұңғыш шұғылданғанда, бұл осы уақытқа қарай географиялық және әсіресе тарихи ортаның өзгеруімен, көршілес қоғамдардың европалық отарлаудың т. б. ықпалымен барлық жерде түп-негізінен өзгеріске ұшырады. Әуел басты ру формасын және түрін өзгертті. Бірақ, ғылым ең бастысын қалпына келтіре алды; бұл туыстардың арасындағы қатынастарға тән тапжылмайтын коллективизм еді. Қамажаулап немесе айдап тығып аң аулау, бөгеттеп немесе аулармен балық ұстау, ұйымдасқан жинап-терушілік, үй-жай салып қайықтар жасау — міне, осының бәрі рудың біріккен күш жігерін талап етті, ал оріаң еңбек өндірістің құрал-жабдықтары мен өнімдеріне қауымдық меншікті тудырды.

Рудың коллективтік меншігінде, ең алдымен, өндірістің басты құралы—жер бұл жағдайда оның шегіндегі барлық қолда бар аң аулау объектілері, балық шаруашылығы мен жинап-терушілік құралдар, үй мүліктерін жасау үшін шикі заттары т. б. бар территория болды. Жоғарыда сипатталған аңшылар мен балықшылар қоғамдарының бірде-бірі туған-туысқандардың барлық топтарының ортақ меншіктілігінен бөтен жерге меншіктіктің басқа формасын білмеді. Сондай-ақ аңшы адамдары мен балықшы бөгеттерін қайықтар мен ауларды, тұрғын үйлер мен оттарды рулық иемдену де кеңінен дәлелденіп отыр. Жеке адамдарға тек дара өздері ғана жасап шығарған еңбектің қол қарулары — найза, садақ, балта, тағы басқалар, сондай-ақ түрлі тұрмыстық заттар тиісті болды. Бірақ өндірістің бұл қарулары да, әдетте коллективте және дайын оның қажетін өтеу үшін пайдаланылды, сондықтан да бұларға жеке адамның меншіктігі рудың коллективтік меншігі ішінде сіңіп кеткендей болатын еді.

6-7 - тақырып

Егінші-малшылардың дамыған рулық қауымы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Неолит дәуіріндегі кейінгі қауымының қалыптасуы мен дамуы.

2. Иелік етуші шаруашылықтан - өндіруші шаруашылыққа көшу.

3. Егіншілік пен малшылықтың алғашқы ошақтары.

4. Егіншілік пен малшылыққа өту механизмдері мен шарттары.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Шнирельман В.А. Происхождение производящего хозяства. М. 1989 г.

5. Марков Г.Е. История хозяства материальной культуры в первобытном и ранне-классовом обществе. М.1979 г.

6. Файнберг Л.А. У истоков социогенеза. М. 1980 г.

7. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

Неолит көп мыңдаған жылдық тас ғасырының жоғарғы да ақырғы сатысы болды. Неолиттік уақыт, ең алдымен, еңбектің тас қаруларының жасалу техникасын едәуір жақсартумен сипатталады. Бұл жаңа техниканың ең айңын сипаты текстеу немесе жалтырату тәсілімен, сондай-ақ тасты егеп тесу арқылы тас құралдарды тұпкілікті өңдеу болып табылады, бұл неолиттік ұақыт адамына бұрынғыға қарағанда зор табыспен тасқа ойдағыдай форма беруге мүмкіндік туғызды. Кұрал тастардың сан алуан түрінен, соның ішінде шақпақтан қат-қабаттыларын және үсак түйірлерінен гөрі жұмсағынан құралдар жасалды. Бірақ шақпақ тас та, сондай-ақ нефрит немесе жадейт сияқты қатты жыныстар да жаңа әдістермен өңделетін болды; Алайда, тасты тегістеп жалтырату процесі еңбекті өте көп керек етті және құралдардың өндірістік сапасын біршама аз жақсартты. Сондықтан да көпшілік жағдайларда қару жалтыратып тегістелмеді, әрі шақпақ тас бурынғысынша индустрияда басым болды. Опыру, сындыру және сығу арңылы тасты өңдеудің ескі әдістері кеңінен қолданылды, мұнда қыспа ретушы техникасы гулдену шегіне жетті.

Неолит дәуірінің ең маңызды жаңадан енгізілген дүниелерінің бірі қыштарды ойлап табу болды. Муның неолитке тән сипат болып келетіндігі соншама, тіпті оны басқаша алып қыш ғасыры деп те атайды.

Рулық қауымның егіншілік-малшылық шаруашылығы дамыған неолит пен энеолиттің археологиялың ескерткіштерімен қатар көрсетіледі.

Сонау полеолитте-ақ біліне бәстаған әр түрлі мәдениет дамуынын әр келкілігімен түрлі территориядағы олардың локальды ерекшелігі неолитте күшейе түсті. Неолит дәуірінің археологиялық мәдениеті ондап саналады.

Неолит мәдениеті Таяу Шығыс елдерін-де неғұрлым тез қарқынмен дамыды, мүнда егіншілік пен үй мәлын өсіру бәрінен бұрын туды. Жоғарыда натуф мәдениеті кейін мезолитке жататындығы туралы айтылды оның иесі дәнді өсімдіктерді өсіруге әрекет жасап та бақпан еді деп жобалауға болады. Бұдан біраз неғұрлым кейінгі уақытта (б. э.-ға дейінгі VI мың жылдыққа) Солтүстік Ирактағы тұрпайы егіншілік пен мал аруашылығының туу белгілері жатады. Сол жерде Оңтүстік Курдистанның тау етекті рінде түрған үй қойлары мен ешкілері болған Карим-Шахир неолиттік мекей-жайы табылып отыр. Дән үккіштердің, ораққа арналған шақпақ тас жүздерінің т. б. табылған сынықтары, натуфтіктердікі сияқты мұнда да, егіншіліктің тікелей алдындағы жинап-терушілік өте - күшті дамыған деуге мумкіндік—береді. Карим-Шахирмен жақын көршілес жатқан, бірақ неғұрлым кейінгі уақытқа жататын (б. э.-ға дейінгі 4750 жылдар шамасы) Калаат-Ярмо (Джермо) мекенінде егіншілік мүлде айқын керіне деп, атап айтқанда үйдің қабырғалары мен ошақ негіздері жасалған саз балшықтарда дән іздері табылған, тағы хайуанаттардың сүйегі небары 5% қүрайды, қалғандады 95% үй ешкісіне
шошқаға, қойға тиісті.

8-9 – тақырып

Жоғары дамыған балықшылар мен аңшылардың шаруашылығы мен материалдық мәдениетi.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Қоғамдық қатынастар.

2. Рулық тайпалық ұйым және өкiмет ұйымы.

3. Неке және семья.

4. Рухани мәдениет.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

4. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

5. Майкл Кремо,Ричард Томпсон.Неизвестная история человечества. М.,1999

6. Эдуард Бернетт Тэйлор. Миф и обряд в первобытной культуре. Смоленск,2000

Жоғарыда айтылғандай эйкумендердің кейбір облыстарының табиғат жағдайлары мүнда егіншілік пен мал шаруашылығының тууына бөгет жасады. Атап айтқанда, Евразияның солтүстігі мен Америкада істің жайы осылай болды, мұнда неолиттік экономиканың дамуы аңшылық пен балық шаруашы-лығын одан әрі жетілдіру жолымен алға басты.

Шығыс Европаның солтүстігі мен Солтүстік Азияда б. э. ға дейінгі IV дың жылдықтың өзінде-ақ, кейінде ұзақ мың жылдықтар бойына Қиыр Солтүстіктің, Сибирь мен Қиыр Шығыстың бірқатар халықтары үшін кәдуілгі болып қала берген аңшылық, балықшылық мәдениеті қалыптасты.

Атап айтқанда, иемденуші шаруашылықтан өндірілетін шаруашылыққа көшуден көрінетін өндіргіш күштердің өсуі рулық қрылыстың одан әрі дамуына жол ашты. Аңшылар мен балықшылардың ертедегі аналы-рулық қауымы келді.

Қоғамның экономикалық негізін бүрын-ғысынша жерге рулық меншік қүрады. Егістік жер мен бау-баша, аңшылық, балық-шылық және жинаптеретін жерлер, бір жағдайларда тура руға тиісті болды, екінші-сінде, тайпаға тиісті деп саналды, бірақ бүған кіретін жеке руларға бекітіліп берілді. Оңдірістің басқа қүрал-жабдықтары коллективтің де, жеке меншіктің де иелігінде болды, алайда соңғы жағдайда оның иесі олігеннен кейін, иелік рудың ішінде қалуға тиіс болды. Меншіктік қатынастар мен руларға негізделген қоғамдық қатынастар, негізінен алғанда өндірістік коллективті нығайта түскен табиғи қандас-туыстық байланыстармен сайкеле берді.

Тіршілік ету қүреі-жабдықтарымен бір-шама қамтамасыз еттіліп дұрғын халықтың өсуі салдарыңан рулық қауымдар ана тарапынан аналық үйлік қауым, немесе аналық семья дейтт ең жақын туыстардың ірі коллективтеріне жиі бөлінді.

Аналық рудың дамуы, сірә, семья мен мекенің сипатында принципті өзгерістерді тудырмаса керек. Рас аналық-локальды мекен-жай жағдайларында қосақ семья бір үй шаруашылығына бірікті, бірақ бұл өндірістік ұя бола алмады. Экономикалық және қоғамдық мәнде бүкіл аналық үйлік қауым семья болып табылды. Қосақ семья өз шаруашылығын жүргізбеді және рулықтан бөлек, екі, зайыпқа ортақ меншігі болмады. Егер күйеуі әйелінің мүлкіне нүқсан келтіретін болса, ол оның туған-туыстарымен есеп айырысуға тиіс болды. Ерлер көбіне жеке өзінің қауымымен шаруашылық байланысын үзбеді және «екі үйге» жұмыс істеді. Егер, балалар тіпті өз әкесін біле түрса да іс жүзінде, оған бөгде адам болып қала берді. Аналық үйлік қауым болып тұрған кейбір тайпаларда, мәселен, Добу аралындағы меланеэийлінтерде жалпы қос семья үшін ерекше термин болған жоқ: «семья» уғымына тек ана тарапынан ғана келетін туыстар кіретің.

Қосақ неке, бұрынғы кездегідей екі жақтың кезкелгенінің қалауы бойынша оңай ажыраса алатын және топтың некелік қаты настардың қалдықтарымен толықтырылатын Ирокездер мен гурондарда XVIII ғасырдые өзінде де әйелдердің «қосымша» күйеуі ерлердің «қосымша» әйелі бола алатын бұдан басқа гурондарда өйел ретінде аңшылық қыздар болған.

10 - тақырып

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Өндіруші шаруашылық пен соған ұқсас өзге де шаруашылық түрлерінің дамуы.

2. Металлургияның ашылуы Мыс пен қоланың өндірісте қолданылуы.

3. Темірден жасалған құрал-саймандардың өндіріске енгізілуі.

Пайдаланатын әдебиеттер.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

4. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

5. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

6. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының ең маңызды өндірістік алғы шарты металдарды кеңінен пайдалануға көшу болды. Адамзат тарихы үлде жаңа формаларға ие боларлықтай, металл қарулардың енгізілуінің соншама тамаша мәдени және өлеуметтік алға басушы өз салдары болды.

Металдар ғасыры екі дәуірге: қола ғасырына және темір ғасырына бөлінеді.

Қола ғасыры дегеніміз әдамзат тарихында қоладан жасалған еңбек қарулары
кеңінен таралғак және осы қаруды тастармен қатар немесе солардың орнына қолданған дәуір еді. Темір ғасыры дегеніміз темір металлургиясы мен темір қарулардың таралуымен сипатталатын уақыт болатын. Еңбектің темір ең жасалған қарулары аса (лаңызды материал болып отырғандықтан, қазірде де осы заманғы дауір де темірғасырына енеді. Алғашқы тұрмыстық тарихтын археологиялық дәуірленуінде ертедегі темір ғасыры термин жиі қолданылады.

Қола дегенеміз — мыс пен қалайының, кейде алмастыру қорғасынның, мышьяктын немесе мырыштың әр түрлі үлесте балқытылған қоспасы. Ең жақсы ара қатынас — 90% мыс пен 10% қалайы. Қола қарулар мыс қаруынан тек қатты ғана емес, өткірде келеді, бірақта оларды күю оңайырақ, өйткені мысца қарағанда (1083°) қола анағүрлым төменгі температурада (700—900°) балқиды. Алайда, мыс сияқты қола қарулар да тас қаруларды түгелдей ығыстыра алмады. Бұған себеп, біріншіден, біркатар жағдайларда, қоладан тастың жүмыстық сапалары жоғары болды, екіншіден, қару жасалатын тастар барлык; жерде дерлік барды, ал қоланың, әсірөсе, қалайы үшін шикизат көзі өте сирек еді.

Мыс және қалайы рудаларына бай аудандарды мекендеген тайпалар металшығаруға маманданып, көршілес елдің алқын ерлермен жабдықтап қамтамасыз етіп отырды. Мыс Иранда, Кіші Азияда, Аравия мен Арменияда, қалайы Иран мен Араияда болды. Европада ертедегі мыс нен орындары Испанияда, Францияда, Австралияда, Венгрия мен Англияда, ертедегі қалайы кен рудалары Испания мен Англияда ашылды. Қытайдың оңтүстігі мен Солтүстік Вьетнам да ашылғаны белгілі. Біздің елімізде қола ғасырының ірі металлургиялық ортал Кавказда, Уралда, Қазакстанда, Ертіс және Енисей маңы өлкелерінде мәлім еді

Ең ертедегі металл қарулар өзінің формасы жағынан тас қаруларды бұтіндей қай талады. Тек адамзат бірте-бірте жаңа материалдың ең тиімді қасиеттерін пайдаланатын қару формаларын балталарды, қашауларды, балғаларды, қайлаларды, кетпендерді, орақтарды, пышақтарды, қанжарларды, сапыларды, шапқыларды, найза ұштықтарын, жебелерді, тағы басқаларды жасап шығарды.

Қола ғасырының дәл шежірелік ақберін көрсете қою қиын. Қола дәуірінде б. э.-ға дейінгі III мың жылдықтың орт шенінде Оңтүстік Иран мен Месопотамияда белгілі болды. Египет пен Үндістанда көне қола қарулары б. э.-ға дейінгі I мың жылдықтың басына жатады. Қытайде қола біздің эрамызға дейінгі XVIII ғасырда кеңінен қолданылды.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша ,Тарих

мамандықтарының студенттері үшін

Семинар сабақтарының жоспары .

Жетісай-2005 ж.

Семинар сабақтарының жоспары .

Сабақтың тақырыбы

Әдебиеттер

1

Алғашқы қауымдық рудың қалыптасуы.

1. Дамымаған рулы қауым.

2. Нәсілдерді:қалыптасу жағдайлары түрлері, ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

4. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

5. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

6. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

7. Рагинский Я.Я.Проблемы антропогенеза.М.,1969

2

Аңшылар,терімшілер мен балықшылардың алғашқы рулық.

1. Садақ пен жебенің пайда болуы.

2. Аңшылық өміріндегі өзгерістер.

3. Балық пен аң аулаушылардың шаруашылығы.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

5. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

6. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

3

Қоғамдық қатнастар.

1. Неке және отбасы.

2. Ру тайпалық басқару жүйесі.

3. Дамыған рулық қауым.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов Ю.И. Происхождение брака и семьи. М. 1974 г.

4. . Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и

5. государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

6. Массон В.М. Экономика и социальный строй древних обществ. Л., 1976 г.

4

Неолит кезеңі.

1. Еңбек құралдарын жетілуі.

2. Жануарларды қолға үйрету.

3. Мал бағудың басталуы.

4. Көшпелілер өмірі.

5. Теселі егіншілік

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Шнирельман В.А. Происхождение производящего хозяства. М. 1989 г.

5. Марков Г.Е. История хозяства материальной культуры в первобытном и ранне-классовом обществе. М.1979 г.

6. Файнберг Л.А. У истоков социогенеза. М. 1980 г.

7. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

5

Алғашқы қауым құрылысының ыдырауы.

1. Шаруашылық салалар арасындағы айырмашылықтардың тереңдеуі.

2. Айырбастың дамуы.

3. Үлкен патриахалды отбасы.

4. Гетерогенді қауым.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

4. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

5. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

6. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

2. школа 1982 г.

3. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

4. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

5. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

6. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

7. Рагинский Я.Я.Проблемы антропогенеза.М.,1969

8. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

9. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

10. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

11. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

12. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

13. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

14. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

15. Марков Г.Е. История хозяства материальной культуры в первобытном и ранне-классовом обществе. М.1979 г.

16. Файнберг Л.А. У истоков социогенеза. М. 1980 г.

17. Массон В.М. Экономика и социальный строй древних обществ. Л., 1976 г.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология -тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Студенттің өзіндік ж ұ мысының жоспары.

(СӨЖ)

Жетісай-2005 ж.

СӨЖ тақырыптары

Сағат саны

Әдебиеттер

1

Дамымаған рулы қауым.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

4. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

5. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

6. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

7. Рагинский Я.Я.Проблемы антропогенеза.М.,1969

2

Нәсілдерді:қалыптасу жағдайлары түрлері, ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

1

3

Садақ пен жебенің пайда болуы.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

5. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

6. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

4

Аңшылық өміріндегі өзгерістер.

1

5

Балық пен аң аулаушылардың шаруашылығы

1

6

Неке және отбасы.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

2. школа 1982 г.

3. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

4. Семенов Ю.И. Происхождение брака и семьи. М. 1974 г.

5. . Энгельс Ф. Происхождение семьи, частной собственности и

6. государства. К. Маркс, Ф. Энгельс. Сочинение том 20

7. Массон В.М. Экономика и социальный строй древних обществ. Л., 1976 г.

7

Ру тайпалық басқару жүйесі.

1

8

Дамыған рулық қауым.

1

9

Еңбек құралдарын жетілуі.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Шнирельман В.А. Происхождение производящего хозяства. М. 1989 г.

5. Марков Г.Е. История хозяства материальной культуры в первобытном и ранне-классовом обществе. М.1979 г.

6. Файнберг Л.А. У истоков социогенеза. М. 1980 г.

7. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

10

Жануарларды қолға үйрету.

1

11

Мал бағудың басталуы.

1

12

Көшпелілер өмірі.

1

13

Теселі егіншілік

1

14

Айырбастың дамуы.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

4. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

5. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

6. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

15

Үлкен патриахалды отбасы

1

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

2. школа 1982 г.

3. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

4. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

5. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

6. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

7. Рагинский Я.Я.Проблемы антропогенеза.М.,1969

8. Семенов С.А. Происхождение земледелия. Л. 1974 г.

9. Алексеев В.П. От животых к человеку. М. 1969 г.

10. Охотники,собиратели,рыболовы.Л.,1972

11. Ранние земледельцы.Этнографический очерк.Л.,1980

12. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

13. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

14. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

15. Марков Г.Е. История хозяства материальной культуры в первобытном и ранне-классовом обществе. М.1979 г.

16. Файнберг Л.А. У истоков социогенеза. М. 1980 г.

17. Массон В.М. Экономика и социальный строй древних обществ. Л., 1976 г.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

“Тарих ”

мамандықтарының студенттері үшін

Оқытушының басшылығымен студенттердің өзіндік жұмыстары.

Жетісай-2005 ж.

ОБСӨЖ тақырыптары.

Тақырыбы,мазмұны

Сағат саны

Бақылау түрі

1

Рулық құрысытың тууы

1. Алғашқы рулық қауымның пайда болуы.

2. Кейінгі палеонтроптардың түпкі қауымындағы жыныстар арасындағы қарым-қатынас.

1

Жазба бақылау жұмысы

2

Расогенез.

1. Нәсiлдердiң пайда болуы.

2. Негроид.

3. Европоид.

4. Монголоид.

1

Тестілік сауалнама

3

Аңшылар мен балық аулаушылардың ертедегі рулық қауымы.

1. Ерте рулық қауымдағы адамдардың шаруашылығы мен материалдық мәдениеті.

2. Әлеуметтік-экономикалық қарым-қатынастары

1

Жазба бақылау жұмысы

4

Аңшылар,терімшілер мен балықшылардың алғашқы рулық.

1. Садақ пен жебенің пайда болуы.

2. Аңшылық өміріндегі өзгерістер.

3. Балық пен аң аулаушылардың шаруашылығы.

1

Тестілік сауалнама

5;6

Қоғамдық қатынастар.

1. Неке және отбасы ерекшелік-теріне қарай ұйымдасу.

2. Рухани мәдениет аңшылар, балықшылар мен терімшілердің соңғы қауымдары.

2

Тестілік сауалнама

7

Қоғамдық қатнастар.

1. Неке және отбасы.

2. Ру тайпалық басқару жүйесі.

3. Дамыған рулық қауым.

1

Жазба бақылау жұмысы

8

Алғашқы қауымдық рудың қалыптасуы.

1. Дамымаған рулы қауым.

2. Нәсілдерді:қалыптасу жағдайлары түрлері, ұқсастықтары мен айырмашылықтары.

1

Тестілік сауалнама

9;

10

Егінші-малшылардың дамыған рулық қауымы

1. Неолит дәуіріндегі кейінгі қауымының қалыптасуы мен дамуы.

2. Иелік етуші шаруашылықтан - өндіруші шаруашылыққа көшу.

3. Егіншілік пен малшылықтың алғашқы ошақтары.

4. Егіншілік пен малшылыққа өту механизмдері мен шарттары.

2

Жазба бақылау жұмысы

11;

12

Жоғары дамыған балықшылар мен аңшылардың шаруашылығы мен материалдық мәдениетi.

1. Қоғамдық қатынастар.

2. Рулық тайпалық ұйым және өкiмет ұйымы.

3. Неке және семья.

4. Рухани мәдениет.

2

Тестілік сауалнама

13

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

1. Өндіруші шаруашылық пен соған ұқсас өзге де шаруашылық түрлерінің дамуы.

2. Металлургияның ашылуы Мыс пен қоланың өндірісте қолданылуы.

3. Темірден жасалған құрал-саймандардың өндіріске енгізілуі.

1

Жазба бақылау жұмысы

14

Алғашқы қауым құрылысының ыдырауы.

1. Шаруашылық салалар арасындағы айырмашылықтардың тереңдеуі.

2. Айырбастың дамуы.

3. Үлкен патриахалды отбасы.

4. Гетерогенді қауым.

1

Тестілік сауалнама

15

Неолит кезеңі.

1. Еңбек құралдарын жетілуі.

2. Жануарларды қолға үйрету.

3. Мал бағудың басталуы.

4. Көшпелілер өмірі.

5. Теселі егіншілік

1

Жазба бақылау жұмысы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


«Филология –тарих» факультеті

«Тарих» кафедрасы

«Алғашқы қауымдық құрылыс» пәні бойынша

«Тарих»

мамандықтарының студенттері үшін

Тестілік сауалнамалар сұрақтары және бақылау сұрақтары.

Жетісай-2005 ж

Тесттер:

1. Расогенез дегеніміз не

1. мемлекеттің пайда болуы

2. нәсілдердің шығуы

3. еңбек құралдарының атауы

4. халықтың атауы

5. шаруашылықтың пайда болуы

2. ерте қауымдық топта аңшылықпен кімдер айналысты

1. балалар

2. кәрілер

3. аналар

4. ерлер

5. айналысқан жоқ

3. Африка мен Австралияда кімдер мекендеді.

1. Негроид

2. манголойд

3. европоид

4. австролоид

5. негроевропоид

4. Гарпундар қай мәдениеттің құралы

6. оринияк

7. салютри

8. мадлен

9. ашель

10. Андронов

5. Аңшылық қай мәдениетте басым болды

1. ориняк,салютри

2. салютри,мадлен

3. мадлен,мустер

4. мустер, ашель

5. ашель шель

6. таулы аудандарда алғашқы тұрмыстық адамы аң аулауда қайсы жануарды аулау басым болған.

6. жылқы,қабан, аю, бұғы

7. арыстан жолбарыс

8. ешкі қой

9. бұғы сиыр жылқы

10. тауешкі бұғы

7. Аң аулағанда әрбір топ неше адамнан құралған.

10-20

20-30

30-40

40-50

50-60

8. Европоидтық нәсіл европада,ал монғолоидтық нәсіл қай жерде тараған

1. Европа

2. Азия

3. Австралия

4. Африка

5. Евразия

9.Алғашқы қауым адамдарының топқа бірігу себебі

6. еңбек құрал жасау

7. егін егу

8. аң аулау

9. терімшілік

10. бірлесіп қорғану және аң аулау

10. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарих қай кезеңде қамтиды.

6. Адам пайда болғаннан рулық қауым

7. Адам пайда болғаннан таптық қоғам

8. Адам пайда болғаннан тас ғасыры

9. Адам пайда болғаннан қола дәуір

10. Рулық қауым қола дәуірі

11. Жер өңдеушілерде негізгі неке түрі қандай болды

1. жұп

2. Промискуйтет

3. Полигения

4. Пошкундрия

5. экзогамия

12.Политогенез кезеңінде қандай неке түрі болды.

1. жұп

2. Промискуйтет

3. Полугения

4. Поликундрия

5. Экзогамия

13. Кейінгі рулық қауымда қандай дін болды

1. Анимизм

2. Шаманизм

3. Зарастризм

4. христиан

5. ислам

14.Линидж терминінің мәні

1. Туылған баланы әкесіне көрсетуі

2. Белгілі бабасынан басталатын туыстық

3. Екі туысқан адаммен бір мезгілде некеде тұру

4. некесіз тұру

5. некеге дейінгі қатынастар бостандығы

15.Некесіз тұру дегеніміз не

1. Кувада

2. Ленидж

3. Левират

4. Конкубинат

5. итеризм

16. Тропикалық Африкада неолитке тән шаруашылық түрі

1. Аңшылық пен терімшілік

2. жер өңдеу

3. ирригациялық жер өңдеу

4. кетпенмен жер өңдеу

5. мал шаруашылығы

17. Кейінгі рулық қауымның тарап кету себептері

1. қосымша өнімнің пайда болуы

2. жер өңдеудің пайда болуы

3. Садақ пен жебенің пайда болуы

4. рудың пайда болу

5. метал құралдың пайда болуы

18.б.э.б. V-VI мың жылдықта политогенез нәтижесінде мемлекеттер құрылды.

1. Оңтүстік Азияда

2. Солтүстік Азияда

3. Орталық Азияда

4. Алдыңғы Азияда

5. Кіші азияда

19. Терімшілік шаруашылықтың тарап кету себептері.

1. Қосымша өнімнің п.б.

2. садақ пен жебенің п.б.

3. метал құралдың п.б.

4. рудың пайда болуы

5. жер өңдеудің пайда болуы

20.Жерорта теңіздік расогенез нәтижесінде құрылды

1. Азияда

2. Оңтүстік Еуропада

3. Африкада

4. Океанда

5. Еуропада

21.Генекократия терминінің мәні

1. шешесінің ағасының қызына үйлену

2. Жоғары сатыдағы тұлғамен некелесу

3. Төменгі сатыдағы тұл-н некелесу

4. Семьяда әйел басшылығы

5. әкесінің ағасының қызына үйлену

22. Алдыңғы азияда неолит кезеңіндегі мал бағу түріндегі мал бағу түрі

1. Жайылымдық

2. көшпем

3. үйде ұстау

4. жартылый көшпелі

5. жайлаулық

23. Жеке меншік институтының пайда болу себептері.

1. Ерте қоғам

2. Рулық қоғам

3. мемлекет

4. таптық қоғам

5. өндіру шаруашылығы

24. Жартылай көшпені мал шаруашылығы қай жерде пайда болды.

1. Алдыңғы азия

2. кавказда

3. орталық азияда

4. солтүстік Африкада

5. Еуропада

25. Неолитте не пайда болды.

1. Қол өнер

2. жер өңдеу мен мал шаруашылығы

3. мемлекет

4. нәсіл

5. терімшілік шаруашылығы

26. Ислам діні қай ғасырда пайда болуы

1. ерте рулық қауымда

2. қола дәуірінде

3. ерте орта ғасырда

4. орта ғасыр

5. кейінгі рулық қауымда

27. Геронтицид терминінің мағынасы

1. Жас балаларды өлтіру

2. кәрілерді өлтіру

3. жас балаларды ересек қатарына қосу

4. жұбайлардың нағашыларында тұруы

5. Өндіргіш шаруашылыққа көшу

28. неолит төңкерісі дегеніміз не

1. мемлекеттің пайда болуы

2. өндіргіш шаруашылыққа көшу

3. еңбек құралдарының жасалуы

4. аналық рулық қауымның құлауы

5. нәсілдің шығуы

29. Поликундрияқай қауымдағы негізгі неке түрі

1. Ерте рулық қауымда

2. кейінгі ру қауымда

3. ерте топта

4. жер өңдеушілерде

5. Политогенез кезеңінде

30. Кейінгі ру қауымында негізгі неке түрі

1. жұп

2. промискуйтет

3. полигения

4. поликундрия

5. экзогалия

31. Неолитте алғаш рет не жасалды.

1. садақ пен жебе

2. соқа

3. арба

4. нуклеус

5. керамика

32. Некеге дейінгі қат- р бос-ғы термині

1. Кувада

2. ливират

3. Линидж

4. конкубинат

5. итеризм

33. Ирригациялық жер өңдеу қай азия да пайда болды.

1. кіші азия

2. алдыңғы азия

3. батыс азия

4. шығыс азия

5. оңтүстік азия

34. Орталық азия дағы неолитке тән шаруашылық

1. аңшылықпен терімшілік

2. жер өңдеу

3. иригациялық жер өңдеу

4. мал шаруашылығы

5. кетпенмен жер өңдеу

35. Тас өңдеу техникасының тарап кету себебі

1. қосымша өнімнің п.б.

2. жер өңдеудің п.б.

3. рудың пайда болуы

4. металл құралының пайда болуы

5. Садақ пен жебенің пайда болуы

36. океанияда қандай нәсіл өмір сүрді

1. негроид

2. манголоид

3. еуропоид

4. астроидтық

5. жерорта теңіздік

37.еуропада рассогенез нәтижесінде пайда болған нәсіл.

1. негроид

2. жерорта теңіздік

3. австроид

4. европоид

5. манголоид

38. б.з.б. 1 мың жылдық басында политогенез нәтижесінде мемлекеттер құрылды қай азияда

1. Алдыңғы Азия

2. оңтүстік азия

3. Орталық азия

4. кіші азия

5. батыс азия

39. Кросскузендік терминнің мәні

1. семьяда басшылығы

2. жоғары сатыдағы тұлғамен некелесу

3. шешесінің ағасының қызына үйлену

4. әкесінің ағасының қызына үйлену

5. төменгі сатыдағы тұл-н некелесу

40. Екі-апалы сіңлілі мен некелесу қалай аталады.

1. Сорорат

2. социогенез

3. стратифицирования

4. симполиттік қоғам

5. сегментарлық ұйым

41. Ерте рулық қауымда басқарушы билік түрі

1. тең құқықтық

2. бигмендер билігі

3. керонтократия

4. Әскери демакратия

5. деспотия

42. Әскери демократия қай рулық қауымда билік етті.

1. Ерте қауымда

2. ерте рулық қауымда

3. соңғы рулық қауымда

4. ерте көшпеллі мемлекетте

5. ертедегі мемлекеттерде

43. Кавказда мал бағу түрі қандай

1. Үйде ұстау

2. жайылымдылық

3. көшпелі

4. жартылай көшпелі

5. жайлаулық

44. Жайлаулық мал бағу түрі қай жерде дамыды.

1. Европада

2. Кавказда

3. Алдыңғы Азияда

4. Солтүстік Африка

5. Орталық Азияда

45. Жеке меншік институтының пайда болу себептері

1. таптық қоғам

2. ерте қоғам

3. рулық қоғам

4. мемлекет

5. халық

46.Өндіруші шаруашылықтың пайда болу себебі

1. құқықтың

2. өндіргіш күштерінің өсуі

3. Руға бөлудің

4. ұйымдасқан аң аулау

5. жеке меншік институтының

47. Матронимия терминінің мағынасы

1. шешесі жағынан туыстық

2. әкесі жағынан туысқан

3. әкесі мен шешесі жағынан туысқан

4. сот сынағы

5. үйленгендердің әйелінің үйінде тұруы

48. Әкесі мен шешесі жағынан туысқан қалай аталады.

1. когнаттық туысының

2. ордалия

3. татронимия

4. матрионимия

5. матриолокалды

Бақылау сұрақтары:

1. Расогенез дегеніміз не

2. ерте қауымдық топта аңшылықпен кімдер айналысты

3. Африка мен Австралияда кімдер мекендеді.

4. Гарпундар қай мәдениеттің құралы

5. Аңшылық қай мәдениетте басым болды

6. таулы аудандарда алғашқы тұрмыстық адамы аң аулауда қайсы жануарды аулау басым болған.

7. Аң аулағанда әрбір топ неше адамнан құралған.

8. Европоидтық нәсіл европада,ал монғолоидтық нәсіл қай жерде тараған

9.Алғашқы қауым адамдарының топқа бірігу себебі

10. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарих қай кезеңде қамтиды.

11. Жер өңдеушілерде негізгі неке түрі қандай болды

12.Политогенез кезеңінде қандай неке түрі болды.

13. Кейінгі рулық қауымда қандай дін болды

14.Линидж терминінің мәні

15.Некесіз тұру дегеніміз не

16. Тропикалық Африкада неолитке тән шаруашылық түрі

17. Кейінгі рулық қауымның тарап кету себептері

18.б.э.б. V-VI мың жылдықта политогенез нәтижесінде мемлекеттер құрылды.

19. Терімшілік шаруашылықтың тарап кету себептері.

20.Жерорта теңіздік расогенез нәтижесінде құрылды

21.Генекократия терминінің мәні

22. Алдыңғы азияда неолит кезеңіндегі мал бағу түріндегі мал бағу түрі

23. Жеке меншік институтының пайда болу себептері.

24. Жартылай көшпені мал шаруашылығы қай жерде пайда болды.

25. Неолитте не пайда болды.

26. Ислам діні қай ғасырда пайда болуы

28. неолит төңкерісі дегеніміз не

29. Поликундрияқай қауымдағы негізгі неке түрі

30. Кейінгі ру қауымында негізгі неке түрі

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филолгия -тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Кредит: №3

ЛЕКЦИЯНЫҢ ҚЫСҚАША КУРСЫ

Жетісай-2005 ж

1 - тақырып

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

Қарастырылатын мәселелер:

1. Өндіруші шаруашылық пен соған ұқсас өзге де шаруашылық түрлерінің дамуы.

2. Металлургияның ашылуы Мыс пен қоланың өндірісте қолданылуы.

3. Темірден жасалған құрал-саймандардың өндіріске енгізілуі.

Пайдаланатын әдебиеттер.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

4. Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

5. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

6. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының ең маңызды өндірістік алғы шарты металдарды кеңінен пайдалануға көшу болды. Адамзат тарихы үлде жаңа формаларға ие боларлықтай, металл қарулардың енгізілуінің соншама тамаша мәдени және өлеуметтік алға басушы өз салдары болды.

Металдар ғасыры екі дәуірге: қола ғасырына және темір ғасырына бөлінеді.

Қола ғасыры дегеніміз әдамзат тарихында қоладан жасалған еңбек қарулары
кеңінен таралғак және осы қаруды тастармен қатар немесе солардың орнына қолданған дәуір еді. Темір ғасыры дегеніміз темір металлургиясы мен темір қарулардың таралуымен сипатталатын уақыт болатын. Еңбектің темір ең жасалған қарулары аса (лаңызды материал болып отырғандықтан, қазірде де осы заманғы дауір де темірғасырына енеді. Алғашқы тұрмыстық тарихтын археологиялық дәуірленуінде ертедегі темір ғасыры термин жиі қолданылады.

Қола дегенеміз — мыс пен қалайының, кейде алмастыру қорғасынның, мышьяктын немесе мырыштың әр түрлі үлесте балқытылған қоспасы. Ең жақсы ара қатынас — 90% мыс пен 10% қалайы. Қола қарулар мыс қаруынан тек қатты ғана емес, өткірде келеді, бірақта оларды күю оңайырақ, өйткені мысца қарағанда (1083°) қола анағүрлым төменгі температурада (700—900°) балқиды. Алайда, мыс сияқты қола қарулар да тас қаруларды түгелдей ығыстыра алмады. Бұған себеп, біріншіден, біркатар жағдайларда, қоладан тастың жүмыстық сапалары жоғары болды, екіншіден, қару жасалатын тастар барлык; жерде дерлік барды, ал қоланың, әсірөсе, қалайы үшін шикизат көзі өте сирек еді.

Мыс және қалайы рудаларына бай аудандарды мекендеген тайпалар металшығаруға маманданып, көршілес елдің алқын ерлермен жабдықтап қамтамасыз етіп отырды. Мыс Иранда, Кіші Азияда, Аравия мен Арменияда, қалайы Иран мен Араияда болды. Европада ертедегі мыс нен орындары Испанияда, Францияда, Австралияда, Венгрия мен Англияда, ертедегі қалайы кен рудалары Испания мен Англияда ашылды. Қытайдың оңтүстігі мен Солтүстік Вьетнам да ашылғаны белгілі. Біздің елімізде қола ғасырының ірі металлургиялық ортал Кавказда, Уралда, Қазакстанда, Ертіс және Енисей маңы өлкелерінде мәлім еді

Ең ертедегі металл қарулар өзінің формасы жағынан тас қаруларды бұтіндей қай талады. Тек адамзат бірте-бірте жаңа материалдың ең тиімді қасиеттерін пайдаланатын қару формаларын балталарды, қашауларды, балғаларды, қайлаларды, кетпендерді, орақтарды, пышақтарды, қанжарларды, сапыларды, шапқыларды, найза үштықтарын, жебелерді, тағы басқаларды жасап шығарды.

Қола ғасырының дәл шежірелік ақберін көрсете қою қиын. Қола бәрінен фын б. э.-ға дейінгі III мың жылдықтың орт шенінде Оңтүстік Иран мен Месопотамияда белгілі болды. Египет пен Үндістанда көне қола қарулары б. э.-ға дейінгі I мың жылдықтың басына жатады. Қытайде қола біздің эрамызға дейінгі XVIII ғасырда кеңінен қолданылды.

2-3- тақырып

Алғашқы тұрмыстық қоғамның ыдырау формалары

Қарастырылатын мәселелер:

1. Патриархаттан матриархатқа өтуі.

2. Кейінгі матриархат.

Пайдаланатын әдебиеттер.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая

школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3.История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

4. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский

Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

5. Токарев С.А. Ранние формы религии и их развитие. М., 1968 г.

6. Столяр А.Д. Происхождение изобразительного исскуства. М., 1968 г.

7. Маркарян Э.С. О генезисе человеческой деятельности и культуры. Ереван.,1973

Ең көбірек қолайлы экологиялық аймақтарда (Месопотамия, Египет, Инда бассейні) алғашқы тұрмыстық қоғамның ыдырау процесі б. э.-ға дейінгі III—II мың жылдықтарға қарай аяқталды, қолайлылығы азырақ аймақтарда (Океанияның, Африка мен Американың кейбір азырақ аудандарында) осы уақытқа дейін түгелдей аяқталып біткен жоқ. Өзінің кең байтақ кеңістіктік жөне уақыттық ұзын-сонарлығында бул процесс табиғат ортасының ерекшеліктерімен байланысты.

Жоғарыда сипатталған өндіргіш күштерінің жаңадан өрлеуі жыныстар арасында еңбек бөлісінің тэртібін тұбірінен өзгертті. Кетпендік егіншілікке қарамақарсы жыртатын егіншілік көбіне ер адамдар еңбегінің сферасына айналды. Сондай-ақ мал шаруа-шылығы да ер адамдардың ісі болды: кейбір халықтарда, мәселен, унділік-тода мен оңтустік африкалық зулустарда тіпті әйел-дерге үй жануарларына жақын келуге тыйым салынды. Орасан зор қоғамдық маңызға ие болғаи металлургіиялық өндірісте ер адамдардың қарекеті болды. Бірақ, тіпті шаруашылық қызметінің бурынғы бағыты сақталған жердің өзінде де оләрдың дами тусуі, мәселен, орман отағанда, кетпендік - егіншіліктегі мелиорацияда немесе ирригацияда ер адам еңбегінің маңызын уздіксіз арттыра тусті. Әйелдердің еңбегі бірте-бірте уй шаруашылығының шеңберінде шектеле берді; мунда да бұл озінің ерекшелігінен айырыла бастады, өйткені ұй шаруашылығының кейбір салалары, ең алдымен, кыш жасау мен тоқымашылық ісі қол өнер өндырісінің арнаулы салаларына айнала бастады. Еңбек бөлістеріндегі өзгерістсрге сәйкес жыныстардың қоғамдық жағдайы да өзгере бастады.

4 –тақырып

Жеке меншіктің, таптардың және мемлекеттердің шығуы.

Қарастырылатын мәселелер:

1. Таптық қоғам институттарының пісіп жетілуі қосымша өнімнің пайда болуы.

2. Мемлекеттің пайда болуы.

Пайдаланатын әдебиеттер.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

Рулық қоғамның ыдырау формалары қандай да болсын дәуірдің негізгі мазмүны жеке меншіктің, таптың және мемлекеттің тууы болып қала берді.

Буржуазиялық ғылымда адамзаттың өз табиғатына топ болып келеді-міс делінетін, таптық қоғамның осы институттарының «табиғи» тегінің теориясы кеңінен тарап отыр. Мұндай көзқарасты жақтаушылар жеке қаруларға, киімзаттары, әшекейлерге ру қауымы мүшелерінің жеке бас меншігін жеке меншіктік деп, ал мемлекеттік өкіметті — рулық өзін-өзі басқару органдарында, немесе патриархалдық теорияға сәйкес семья басшыларының билеп-төстеуінде, деп қарастырды. Сонымен бүл теория жеке меншіктік таптар мен мемлекет алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырағанда ғана туды, демек уақыт жағынан тарихи шарттасқан, шектелген сипаты болады деген марксистік қағидаға қарсы шығады. Сондай-ақ «күштеу теориясы да» бар, мұны жақтаушылар (австриялық право тарихшысы Гумплевич, Каутский, Кунов, Р. Люксембург) таптар мен мемлекет үстемдік етуші тап құрап, өз үстемдігін нығайту үшін мемлекеттік өкімет ортақдарын құрған бір тайпалардың екінші тайпаларды жаулап алуларынан туды деп санайды. Бұл теория да дұрыс емес, өйткені таптар мен мемлекеттің қалыптасу процесінің негізіне, ең алдымен ішкі әлеуметтік-экономикалық факторлар алынған, ал жаулап алулар сияқты сыртқы факторлар бұл процесті жеделдете түсетін ғана еді.

Еңбек өнімділігінің өсуі өндірістің жеке даралануы мен артық өнімнің пайда болуына жол ашты, бір адамның өндірген артық өнімін екінші адамның иеленуіне мүмкіидік берді. Сонымен қатар өсіп отырған өнімділік пен еңбектің коғамдық бөлінісі айырбас үшін арнаулы өнім шығаруды мүмкін етті, товар өндірісі тұрақты айырбас пен бөгделеу практикасын жасады. Еркін бөгделенетін жеке меншіктік осылай туа бастады, бұл маңдай алды рулық құрылыс дәуірінің жеке бас меншігінен, ең адымен, қанау қатынастарына жол ашатындығы арқылы көзге тү-сетін, «мұның негізінде,- деп жазды.

5-6- тақырып

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырау дәуірінің рухани мәдениеті

Қарастырылатын мәселелер:

1. Қоғамдық сананың эволюциясы Рационалдық білімдер.

2. Жазудың пайда болуы.

3. Өнер Дін және мифология.

4. Құпия одақтар және ата-баба рухына табыну.

Пайдаланытын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Рулық құрылыс ыдырауы дәуірінің қауырт қаулаған экономикалық және әлеуметтік процестері тиісті білімдер негіздерінің одан әрі өсуіне жол ашты. Егіншіліктің, әсіресе, ирригация егікшілігінің дамуы календарьды, демек астрономиялық байқауларды реттеуді талап етті. Егерде меланезийлінтер жұлдыздар мен планеталарды айырудан ары бармаса, енді полинезийліктерге көптеген жұлдыз шоқтары мен жекелеген жұлдыздар болды. Алғашқы календарьлар әдетте айлық календарьлар еді, бірақ айлық жыл күндік жылмен сай келмеді, бұл дай математикалық білімдердің дамуына түрткі салды. Бұндай басқа еселтеу жүйесін жетілдіруге жол ашқан айырбастың дамуы және жеке егіншіліктің тууы геометриялық есептеп шығару ісін өрістетті. Рудалық металдарды балқытудың дамуымен химия негіздері туды. Тонаушылық соғыстардың дамуымен байланысты құрылықтық және теңіздік жорықтар сол бір астрономиялық байқауларда жинауға, сондай-ақ география мен картографиялық дамуына жол ашты. Полинезиліктер өздерінің ұзаққа созыған теңіздік жорықтары кезінде аралдарды теңіз жолдарын, ағыстар мен желдердің бағыттарын бейнелейтін таяқшалардан және тастардан жасалған карталарды пайдаланды біршама, мәселен, зақымданған қол аяқты ампутациялай алатын хирургияны дамытудың да өз ролін жаман атқармады. Халықтың есуі мен мал шаруашылығының дамуы эпидемияның қауіп қатерін арттырды;

онымен күресе отырып, алғашқы тұрмыс заттық медицина, кей жариярде, мәселен, Шығыс Африкада сырқаттарды әлсіретіп формалардың тұрпайы сақтық егулеріне эмпирикалық жолымен келді.

Қорғаныс құрылыстарын және мыңдаған жылдарға есептелген лақатқана — дольмендерді, салу өкердің жаңа турінің — монументальды тас архитектураның негізін қалады.

Егіншіліктер жекелегеи қолөнері ісімерлік өнерінің тамаша гүлденуімен қосарланды.

Әскери-тайпалық ақ сүйектердің қажеттері үшін зергерлік безенгіштер, қымбат қарулар ыдыстар киім- кешектер жасалы бастады. Осыған байланысты торевтика — көркемдік мәнерлеу, қию, металл бұйымдарды өрнектеу, сондай-ақ эмальды, сүйек, мүйіз, перламутра, асыл тастар, тағы басқаларды ойынан жасау ісін қолдану кеңінен таралды. Металды көркемдеп өңдеудің бастапқы кезең солтүстік-батыс үнділерінің мыс пластинкалардағы шебер қақталған және гравирлермен ең төзімдік белгілерінде бейнеленде.

7-8-тақырып

Алғашқы тұрмытсық қоғамның ыдырау дәуірінің этникалық процесстері

Қарастырылатын мәселелер:

1. Алғашқы қауымдық қоғамның ыдырау дәуіріндегі демографиялық және этникалық жағдай.

2. Ойкумена-ны қайта құру әдісі және этностардың таралып қоныстану

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Алғашқы қауымдық құрылысқа тән этникалық орталықтық формасы тайпа болды, мұның мүшелері, ру мүшелері сияқты, қандас-туыстық байланыстармеи бірікті. Рулық қауымнан көршілік қауымға ауысу процесінде бұл байланыстар нашарлап үзіле бастады. Өзінің құрамында тайпаның қандас-туыстық ортақтығын ыдыратып жайып жіберген тайпалық одақтардың құралуы да осы бағытта әрекет етті. Оның кеңінен қолданылған құлдарды еркіндікке жіберу, еркіндегілер мен қул араларында некелесу және көңілдес ретінде күңдерді пайдалану жағы бар тұрпайы құл иеленудің дамуы тайпа ішінде этникалык араласу процесін күшейте түсті, халықтардың орын алмасуымен қосарланған соғыстардың дамуы және жаулап алулар тайлалардың бірімен-бірінің араласуын күшейті. Тайпалық эндогамия норма болудан калды. Тайпалық құрылыс әлі де қарсылық көрсетіп бақты: бөгде біреулер иеленетін болды.

Енді тайпа тілдерінің халық тобы тіліне айналу уақытына қарай көптеген тілдік семьялар, яғни ортақ түбірге саятын грамматикалық құрылыс пен негізгі сөздік қоры бар тіл семьялары қалыптасқан да еді. Тіл семьялары қалыптасуының басы мен жолдары туралы меселе жөнінде таластар бар. С. П. Толстов, совет тіл маманы Д. Б. Бубрихтың гипотезасын дамыта отырыл, алғашқы тұрмыстың тіл үздіксіз дейтін қағиданы ұсынды. Оның пікірі бойынше, адамзат әуел баста рулың қауым шектерінде бірі екіншісіне бірте-бірте өткен толып жатқан рулық, тілдерде сөйледі, бірақ кейінгі палеолиттің ақырында-ақ, мезолиттін, басында неғұрлым ірі топтарға — тілдік семьяларға ұжымдасып шыңдалып құрыла бастады. Алайда, совет және шетел мамандарының көпшілігі тілдік семьялардың құрылуы, негізінен алғанда, алғашқы тұрмыстың қоғамның ыдырау дәуірінде болды және ол үшін тән болып келетін халықтың жаппай орын ауыстыру және әраласу процестерімен байланысты еді, деп санайды. Бұл процестер, бір жағынан, олар алмасып орнәласқанда, кейбір ірі тайпалар (тіл негіздер, немесе арғы тілдер) тілінің дифференциясына, екінші жағынан, одан арғы жерде тіл негіздердің жаңадан бөлінуіне бастау берген тайпа тілдерінің толық емес ассимиляциясына әкеп соқты. Айтпақшы, бүл көзқарастар бірін-бірі жоққа шығармайды, Тілдік семьялардың құрылуы әуел басқы мэйкумендердің ұлғаюы кезінде туып, алғашқы тұрмыстың қоғамның ыдырауы мен таптық қоғамның құрылуының қауырт дәуірінде тездей алатын еді.

9-10-тақырып

Таптық формациялардағы алғашқы тұрмыстық қауымдардың тағдыры

Қарастырылатын мәселелер:

1. Таптық қоғамдардағы алғашқы қауымдық құрлыс-тың қалдықтары.

2. Таптық қоғамдардың топқа дейінгі перифериясы.

3. Ең жаңа замандағы артта қалған халықтардың дамуы.

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

4. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

5. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

6. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Таптық қоғамдар бұдан 5 мын жылдан астам бұрын қалыптаса бастады. IV мың жылдықтың аяғында мемлекеттер Нил аңғарында және Месопотамияда, III мың жылдықтың орта шенінде — Инда бассейнінде, ІІ мың жылдықта — Эгей теңізі бассейнінде, Кіші Азияда, Финикияда, Оңтүстікі Аравияда, Хуанхэ бассейнійде, б. э.-ға дейін I мың жылдықта және б. э.-дың I мың жылдығында Көне Дүние мен Орталық Американың территориясының үлкен бөлігінде мемлекет туды.

Бүкіл дүние жүзілік тарихи процесті дәуірлеу тұрғысынан алсақ, ең көне мемлекеттердің пайда болуының өзі-ақ алғашқы тұрмыстық тарихтың ақыры мен таптың қоғам тарихының басы деген сөз еді. Мәселен, Кене Египет мемлекетінің шығуы, египеттіктердің тек өзінің тарихында ғана емес, сондай-ақ қандай да болсын таптық цизилизацияның ықпалына ұшыраған олардың толып жатқан кершілерінің тарихинда да шешуші фактор болды ғой. Бірақ, әрине, алғашқы тұрмыстық қауымдық қатынастар әлі де болса түгелдей ыдырап кете бермеді. Біріншіден, олардың қалдықтары таптық, қоғамдардың өзінде ұзақ сақталды егізінен алғанда рулық құрылыстың ыдырау дәуірінің институттары); екіншіден, әрі одан да гөрі маңыздырақ, олар таптық қоғамның бірте-бірте тарыла түскен шетшітерінде тұрған тайпаларда үстемдік ете беді.

Алғашқы тұрмыстың қауымдық қатынастардың калдықтары ертедегі таптық қоғамдарда бәрінен кұштірек көрінгені өзінен-өзі түсінікті. Бұл ең көне ертедегі қул иеленушілік мемлекетке де, сондай-ақ кейінгі турған ертедегі феодалдық мемлекетке тиісті жағдай еді. Булардың барлығына көршілік қауымдарды — отырықшыларда жерлік және жерлік-сулық, көшпелі-малшыларда ауылдық қауымдарды сақтау тән болды.

Сондай-ақ оларға ңулдық немесе шаруа еңбегін қанаудың тұрпайы, жартылай патриархалдық формасы да төн болып келе. Маңдай алды антик қоғамдардан айырмасы сол, көне шығыс құл иеленушілік қоғамның өзгешелігі қауымдьщқменшіктің біршама тұрақтығы мен құл иеленудің жетілмегендігі еді, бұл тіпті ерекше соған тән, кейде «ази-аттық» дейтің өндіріс туралы таластың туына акеп соқты. Феодалдық дәуірде «жаба-йылық» жауап алулармен жандана тускен көршілік қауым белгілі бір түрде дамудың сан алуан кезеңдерінде кідірістеді, кейде мәселен, Россияда капитализм дәуіріне дейін өмір сүрді. Құл иеленушілік те, феодалдықта қоғамда шағын семья мен үлкен семья да ұзақ сақталды таптық ортада оның өмір суруінің маңдай алды үлгісі көне римдік болып келеді. Патриархалдық рулык байланьістардың қалдық формасы үлкен семьяның сегментациясы нәтижесінде тұған жеке көршілік қауымның ішінде белініп шыққан патронимия болды. Көптеген халықтарда (армяндарда, грузиндерде, молдаваңдарде, украиндықтарда, болгарларда, арабтарда және басқаларда) патрономия кейінгі орта ғасырларға дейін, ал сарқыншаңтарда — капиталистік дәуірде де болып келді.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих ” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша ,Тарих

мамандықтарының студенттері үшін

Семинар сабақтарының жоспары .

Жетісай-2005 ж

Семинар сабақтарының жоспары .

Сабақтың тақырыбы

Әдебиеттер

1

Жекеменшіктің пайда болуы.

1. Меншік түрлері.

2. Мүліктік және әлеуметтік жіктелістер.

3. Патриархалды ру мен патрономияның ыдырауы.

4. Тайпалар мен тпйпа одақтар.

5. Байлар мен байлық ұғымдар.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

2

Рухани мәдениет.

1. Тілдік топтардың құрылуы.

2. Алғашқы қауымдық құрылыстың кеінгі кезеңдерге дейін сақталған беогілер.

3. Алғашқы қауымдық құрылыстың сарқыншақтары

4. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырау сатысындағы мәдени жетістіктері.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

3

Ғылыми білім негіздерінің қалыптасуы.

1. Халық емшілері.

2. Үңгірдегі суреттер, жартастағы бейнелер.

3. Таңбалар мен әріптердің пайда болуы.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

4

Дүние танымдық көзқарас.

1. Салярлық сенімдер.

2. Астралды сенімдер.

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

4. Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

5. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

6. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

4. классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

5

Діни түсініктерінің дамуы.

1. Татемизм.

2. Фитишизм .

3. Анимизм.

4. Магия.

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

6. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

Ростовского университета.

7. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

8. классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология -тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

Тарих мамандықтарының студенттері үшін

Студенттің өзіндік ж ұ мысының жоспары.

(СӨЖ)

Жетісай-2005 ж

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

Әдебиеттер

1

Меншік түрлері.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

2

Мүліктік және әлеуметтік жіктелістер.

1

3

Патриархалды ру мен патрономияның ыдырауы.

1

4

Тайпалар мен тпйпа одақтар.

1

5

Байлар мен байлық ұғымдар.

1

6

Тілдік топтардың құрылуы.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества.

7

Алғашқы қауымдық құрылыстың кеінгі кезеңдерге дейін сақталған беогілер.

1

8

Алғашқы қауымдық құрылыстың сарқыншақтары

1

9

Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырау сатысындағы мәдени жетістіктері.

1

10

Халық емшілері.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

3. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

4. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

5. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

11

Үңгірдегі суреттер, жартастағы бейнелер.

1

12

Таңбалар мен әріптердің пайда болуы.

1

13

Татемизм.

1

1. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

2. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990 г.

3. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

4. Ростовского университета. Ростов на Дону 1973.

5. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

6. История первобытного общества. Эпоха первобытной родовой общины. М. 1985 г.

14

Фитишизм .

1

15

Анимизм.

1

Пайдалаған әдебиеттер:

9. Першиц А.Н., Монгайт А.Л., Алексеев В.П. История первобитного общества. Высшая школа 1982 г.

10. Алексеев В.П. Перешиц А.Н. История первобытного общества. Высшая школа 1990г.

11. История первобытного общества. Эпоха классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

12. Всемирная история в 24-х томах, Век железа/А.Н.Бадак и др.. Минск, М.,2000

13. Майкл Кремо, Ричард Томпсон. Неизвестная история человечества. М.,1999

14. Кнышенко Ю.П. История первобытного общества. Издательство

Ростовского университета.

15. История первобытного общества. Общие вопросы. Проблемы антропогенеза. М. 1983.

16. классообразования. Рагинский Я.Я. Антропогенеза. М.1996 г.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология-тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“Алғашқы қауымдық құрылыс” пәні бойынша

“Тарих ”

мамандықтарының студенттері үшін

Оқытушының басшылығымен студенттердің өзіндік жұмыстары.

Жетісай-2005 ж

ОБСӨЖ тақырыптары.

Тақырыбы, мазмұны

Сағат саны

Бақылау түрі

1

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырауының алғы шарттары мен жалпы барысы

1. Өндіруші шаруашылық пен соған ұқсас өзге де шаруашылық түрлерінің дамуы.

2. Металлургияның ашылуы Мыс пен қоланың өндірісте қолданылуы.

3. Темірден жасалған құрал-саймандардың өндіріске енгізілуі.

1

Жазба бақылау жұмысы

2,3

Алғашқы тұрмыстық қоғамның ыдырау формалары

1. Патриархаттан матриархатқа өтуі.

2. Кейінгі матриархат.

2

Тестіліқ сауалнама

4

Жеке меншіктің, таптардың және мемлекеттердің шығуы.

1. Таптық қоғам институттарының пісіп жетілуі қосымша өнімнің пайда болуы.

2. Мемлекеттің пайда болуы.

1

Тестілік сауалнама

5

Жекеменшіктің пайда болуы.

1. Меншік түрлері.

2. Мүліктік және әлеуметтік жіктелістер.

3. Патриархалды ру мен патрономияның ыдырауы.

4. Тайпалар мен тпйпа одақтар.

5. Байлар мен байлық ұғымдар.

1

Жазба бақылау жұмысы

6

Рухани мәдениет.

1. Тілдік топтардың құрылуы.

2. Алғашқы қауымдық құрылыстың кеінгі кезеңдерге дейін сақталған беогілер.

3. Алғашқы қауымдық құрылыстың сарқыншақтары

4. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырау сатысындағы мәдени жетістіктері.

1

Тестілік сауалнама

7,8

Алғашқы тұрмыстық қоғам ыдырау дәуірінің рухани мәдениеті

1. Қоғамдық сананың эволюциясы Рационалдық білімдер.

2. Жазудың пайда болуы.

3. Өнер Дін және мифология.

4. Құпия одақтар және ата-баба рухына табыну.

2

Жазба бақылау жұмысы

9,

10

Алғашқы тұрмытсық қоғамның ыдырау дәуірінің этникалық процесстері

1. Алғашқы қауымдық қоғамның ыдырау дәуіріндегі демографиялық және этникалық жағдай.

2. Ойкумена-ны қайта құру әдісі және этностардың таралып қоныстану

2

Тестіліқ сауалнама

11,

12

Таптық формациялардағы алғашқы тұрмыстық қауымдардың тағдыры

1. Таптық қоғамдардағы алғашқы қауымдық құрлыс-тың қалдықтары.

2. Таптық қоғамдардың топқа дейінгі перифериясы.

3. Ең жаңа замандағы артта қалған халықтардың дамуы.

2

Жазба бақылау жұмысы

13

Ғылыми білім негіздерінің қалыптасуы.

1. Халық емшілері.

2. Үңгірдегі суреттер, жартастағы бейнелер.

3. Таңбалар мен әріптердің пайда болуы.

1

Тестіліқ сауалнама

14

Дүние танымдық көзқарас.

1. Салярлық сенімдер.

2. Астралды сенімдер.

1

Жазба бақылау жұмысы

15

Діни түсініктерінің дамуы.

1. Татемизм.

2. Фитишизм .

3. Анимизм.

4. Магия.

1

Жазба бақылау жұмысы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

“Сырдария” университеті


“Филология -тарих” факультеті

“ Тарих” кафедрасы

“ Қосалқы тарихи” пәні бойынша

“Тарих ”

мамандықтарының студенттері үшін

Тестілік сауалнамалар сұрақтары және бақылау сұрақтары.

Жетісай-2005 ж

Тест сұрақтары:

1.Ерте рулық қауымда қандай дін болды.

1. Зоростризм

2. шаманизм

3. анимизм

4. хрестиан

5. ислам

2. Темір ғасырындла не пайда болды.

1. Садақ пен жебе

2. Керамика

3. соқа

4. нуклеус

5. арба

3.Алғашқы қауым адамдарының топқа бірігу себебі

1. еңбек құрал жасау

2. егін егу

3. аң аулау

4. терімшілік

5. бірлесіп қорғану және аң аулау

4. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарих қай кезеңде қамтиды.

1. Адам пайда болғаннан рулық қауым

2. Адам пайда болғаннан таптық қоғам

3. Адам пайда болғаннан тас ғасыры

4. Адам пайда болғаннан қола дәуір

5. Рулық қауым қола дәуірі

5. Алғашқы қауымдық кезеңді комунистік қоғам деп атаған кім

1. энгельс

2. маргон

3. Ленин

4. Дарвин

5. Маркс

6. Жер бетіндегі ең алғашқы адам қалдықтары қай жерден табылды.

1. Африка

2. Солтүстік Африка

3. Оңтүстік Африка

4. Батыс Африка

5. Шығыс Африка

7. Жер өңдеумен мал шаруашылығы қай кезеңде пайда болды

1. палеолит

2. мезолит

3. неолит

4. метал кезеңі

5. қола дәуірі

8. Инфантицид терминінің мағынасы

1. Жас балаларды өлтіру

2. кәрілерді өлтіру

3. жас балаларды ересек қатарына қосу

4. жұбайлардың нағашыларында тұруы

5. Өндіргіш шаруашылыққа көшу

9. Авункулокальность

1. Жас балаларды өлтіру

2. кәрілерді өлтіру

3. жас балаларды ересек қатарынақосу

4. жұбайлардың нағашыларында тұруы

5. өндіргіш шаруашылыққа көшу

10. Жер өңдеушілерде негізгі неке түрі қандай болды

1. жұп

2. Промискуйтет

3. Полигения

4. Пошкундрия

5. экзогамия

11.Политогенез кезеңінде қандай неке түрі болды.

1. жұп

2. Промискуйтет

3. Полугения

4. Поликундрия

5. Экзогамия

12. Кейінгі рулық қауымда қандай дін болды

1. Анимизм

2. Шаманизм

3. Зарастризм

4. христиан

5. ислам

13.Мусьтер кезеңінде не пайда болды.

1. Өндірістік шаруашылық

2. метал еңбек құралдар

3. от

4. ерте қауым

5. микролит

14. Еңбектің бірінші бөлінуін көрсет

1. Жер өңдеумен мал шаруашылығы

2. қол өнер

3. сауда

4. Дене және ақыл еңбегі

5. жасанды интеллект

15. Сиблинги терминінің мағынасын атаңыз

1. көп неке

2. дара неке

3. жануарларды үйрету

4. туыс,аға ,қарындас

5. еңбек құралдарын жасау

16.қолөнер еңбектің нешінші бөлінуі

1. 1 ші

2. 2 ші

3. 3 ші

4. 4 ші

5. 5 ші

17. Қыздырып соғу қай кезеңге жатады.

1. Ерте палеолит

2. Мезолитте

3. энеолитте

4. Қола дәуірінде

5. Темір ғасырында

18.Презижантроптың алғаш қалдықтары

1. 1960 ж табылды

2. 1890ж табылды

3. 1927 ж табылды

4. 1965ж табылды

5. 1959 ж табылды

19. ерте палеолит баспаналар

1. Жануарлар терісімен сүйегін жасалған

2. тас пен ағаштан жасалған

3. төменгі аңшылар тұрақтары

4. Жеркепелер

5. жартылай жеркепелер

20.Паштогенез дәуірінде адамдар арасындағы қатынас

1. тең құқықты

2. Воссол мен сюзерин

3. эголитаризм

4. құлдық

5. Потестарлық қатынас.

21. Тең құқықты қатынас қай дәуірде болды

1. Поштогенез дәуірінде

2. Ерте қауымда*

3. Феодализм дәуірінде

4. Ерте рулық қауымда

5. кейінгі рулық қауымды

22.Линидж терминінің мәні

1. Туылған баланы әкесіне көрсетуі

2. Белгілі бабасынан басталатын туыстық

3. Екі туысқан адаммен бір мезгілде некеде тұру

4. некесіз тұру

5. некеге дейінгі қатынастар бостандығы

23.Некесіз тұру дегеніміз не

1. Кувада

2. Ленидж

3. Левират

4. Конкубинат

5. итеризм

24. Тропикалық Африкада неолитке тән шаруашылық түрі

1. Аңшылық пен терімшілік

2. жер өңдеу

3. ирригациялық жер өңдеу

4. кетпенмен жер өңдеу

5. мал шаруашылығы

25. Кейінгі рулық қауымның тарап кету себептері

1. қосымша өнімнің пайда болуы

2. жер өңдеудің пайда болуы

3. Садақ пен жебенің пайда болуы

4. рудың пайда болу

5. метал құралдың пайда болуы

26.б.э.б. V-VI мың жылдықта политогенез нәтижесінде мемлекеттер құрылды.

1. Оңтүстік Азияда

2. Солтүстік Азияда

3. Орталық Азияда

4. Алдыңғы Азияда

5. Кіші азияда

27. Терімшілік шаруашылықтың тарап кету себептері.

1. Қосымша өнімнің п.б.

2. садақ пен жебенің п.б.

3. метал құралдың п.б.

4. рудың пайда болуы

5. жер өңдеудің пайда болуы

28.Жерорта теңіздік расогенез нәтижесінде құрылды

1. Азияда

2. Оңтүстік Еуропада

3. Африкада

4. Океанда

5. Еуропада

29.Генекократия терминінің мәні

1. шешесінің ағасының қызына үйлену

2. Жоғары сатыдағы тұлғамен некелесу

3. Төменгі сатыдағы тұл-н некелесу

4. Семьяда әйел басшылығы

5. әкесінің ағасының қызына үйлену

30. б.з.д. IV мың жылдықта алдыңғы Азияда жазу түрі

1. Пиктография

2. Иероглифтер

3. Руника

4. Сына жазу

5. Идеография

31. Руника жазуы қай жерде пайда болды

1. Алдыңғы азия

2. Оңтүстік Азия

3. Орта азия

4. Кіші Азия

5. Шығыс азия

32. Эгалитаризм терминінің мағынасы

1. Ру ішінде некелесу

2. Өлген туыстарын жеу

3. халықтың атауы

4. тең құқты қоғам

5. дін атауы

33. Сегментарлық ұйым терминінің мағынасы

1. Адам қоғамның пайда болуы

2. Текті топтарға бөлу

3. Мүліктік жіктелу процесі

4. екі апалы сіңлі мен некелесу

5. Алғашқы өркениеттерінің пайда болуынан кейін сақталып қалған алғашқы қауымдық құрылыс.

34. Ерте қауымда басқарушы билік түрі

1. бигмендер билігі

2. әскери демократия

3. геронтакратия

4. деспотия

5. тең құқықтық

35. Ертедегі мемлекеттерде басқару билігі

1. Деспотия

2. әскери демократия

3. тең құқықтық

4. Герантократия

5. геократия

36. Алдыңғы азияда неолит кезеңіндегі мал бағу түріндегі мал бағу түрі

1. Жайылымдық

2. көшпем

3. үйде ұстау

4. жартылый көшпелі

5. жайлаулық

37. Жеке меншік институтының пайда болу себептері.

1. Ерте қоғам

2. Рулық қоғам

3. мемлекет

4. таптық қоғам

5. өндіру шаруашылығы

38. Жартылай көшпені мал шаруашылығы қай жерде пайда болды.

1. Алдыңғы азия

2. кавказда

3. орталық азияда

4. солтүстік Африкада

5. Еуропада

39. Неандерталдықтардың сенім түрлері

1. билеушілерге табыну

2. О дүниедегі өмірге сену

3. Фетемизм

4. Тотемизм

5. мифология

40. Ерте қауымда рухани мәдениеттің сипатты белгісі

1. О дүниедегі туралы көзқарас

2. Рухқа сену

3. Музикалық халық ауыз әдебиеті

4. мифология

5. жазбаша шығармалар

41. Тебіндеп жайылу дегеніміз

1. жануарлардың қар астынан шөп тауып жей алуы

2. үй жануарларына қолдан жем беру

3. жабайы жануарларға жем беру

4. жануарлардың үлкен қашықтықта өте алуы

5. жабайы жануарларды үйрету процесі

42. Тебіндеп жайылатын үй жануарлары

1. қой-жылқы

2. қой-ешкі

3. қой-сиыр

4. сиыр-ешкі

5. сиыр -жылқы

43. Өсімдік пайда болу процесінің аталуын көреміз

1. Антропогонез

2. Флорогенез

3. Фауногенез

4. Этногенез

5. орогенез

44. Доместинация терминінің мағынасын атаймыз

1. дара неке

2. көп неке

3. жануарларды үйрету

4. жұп неке

5. туыс,аға,қарындас

45. Жануар әлемінің эволюциясы даму болжамдары

1. Н.Я. Марр

2. Ч.Дарвин

3. Ф.Эньгелс

4. В.И.Вернадский

5. К.Линней

46. Макролит термин мағынасы көр-з

1. нәсілдердің шығуы

2. мемлекетінің шығуы

3. халықтың атауы

4. ірі еңбек құралдарының пайда болуы

5. діндердің пайда болуы

47. Адам өміріндегі еңбек орны

Н.Я.Марр

Ч. Дарвин

Ф.Энгельс

В.И.Вернадский

Линней

48.Фетенизм термин мағынасын көр-міз

1. нәсілінң шығуы

2. мемлекетінің шығуы

3. халықтың шығуы

4. заттарға сиыну

5. діннің пайда болуы

49. Қол өнер қай дәуірде дамыды

1. Қола дәуірі

2. метал кезеңі

3. неолит

4. мезолит

5. палеолит

50. Неолитте не пайда болды.

1. Қол өнер

2. жер өңдеу мен мал шаруашылығы

3. мемлекет

4. нәсіл

5. терімшілік шаруашылығы

51. Ислам діні қай ғасырда пайда болуы

1. ерте рулық қауымда

2. қола дәуірінде

3. ерте орта ғасырда

4. орта ғасыр

5. кейінгі рулық қауымда

52. Кейінгі рулық қауымда қай дін кең тарады.

1. Фетешизм

2. аниммизм

3. тотемизм

4. зарастризм

5. шаманизм

53. Геронтицид терминінің мағынасы

Жас балаларды өлтіру

кәрілерді өлтіру

жас балаларды ересек қатарына қосу

жұбайлардың нағашыларында тұруы

Өндіргіш шаруашылыққа көшу

54. неолит төңкерісі дегеніміз не

1. мемлекеттің пайда болуы

2. өндіргіш шаруашылыққа көшу

3. еңбек құралдарының жасалуы

4. аналық рулық қауымның құлауы

5. нәсілдің шығуы

55. Кейінгі ру қауымында негізгі неке түрі

1. жұп

2. промискуйтет

3. полигения

4. поликундрия

5. экзогалия

56. Неолитте алғаш рет не жасалды.

1. садақ пен жебе

2. соқа

3. арба

4. нуклеус

5. керамика

57.Еңбектің үшінші бөлінуін көрсетіңіз

1. Жер өңдеу мен мал шаруашылығы

2. қол өенр

3. сауда

4. дене және ақыл еңбегі

5. жасанды интеллект

58. Жасанды интеллект еңбектің нешінші бөлінуі

1. Еңбектің 1 ші бөлінуі

2. 2-ші бөлінуі

3. 3-ші бөлінуі

4. 4-ші бөлінуі

5. 5-ші бөлінуі

Бақылау сұрақтары:

1.Ерте рулық қауымда қандай дін болды.

2.Темір ғасырындла не пайда болды.

3.Алғашқы қауым адамдарының топқа бірігу себебі

4. Алғашқы тұрмыстық қоғам тарих қай кезеңде қамтиды.

5. Алғашқы қауымдық кезеңді комунистік қоғам деп атаған кім

6. Жер бетіндегі ең алғашқы адам қалдықтары қай жерден табылды.

7. Жер өңдеумен мал шаруашылығы қай кезеңде пайда болды

8. Инфантицид терминінің мағынасы

9. Авункулокальность деген сөздің мағынасы.

10. Жер өңдеушілерде негізгі неке түрі қандай болды

11.Политогенез кезеңінде қандай неке түрі болды.

12. Кейінгі рулық қауымда қандай дін болды

13.Мусьтер кезеңінде не пайда болды.

14. Еңбектің бірінші бөлінуін көрсет

15. Сиблинги терминінің мағынасын атаңыз

16.қолөнер еңбектің нешінші бөлінуі

17. Қыздырып соғу қай кезеңге жатады.

18.Презижантроптың алғаш қалдықтары

19. ерте палеолит баспаналар

20.Паштогенез дәуірінде адамдар арасындағы қатынас

21. Тең құқықты қатынас қай дәуірде болды

22.Линидж терминінің мәні

23.Некесіз тұру дегеніміз не

24. Тропикалық Африкада неолитке тән шаруашылық түрі

25. Кейінгі рулық қауымның тарап кету себептері

26.б.э.б. V-VI мың жылдықта политогенез нәтижесінде мемлекеттер құрылды.

27. Терімшілік шаруашылықтың тарап кету себептері.

28.Жерорта теңіздік расогенез нәтижесінде құрылды

29.Генекократия терминінің мәні

30. б.з.д. IV мың жылдықта алдыңғы Азияда жазу түрі

Студенттердіц академиялық білімін рейтингтік бағалау жүйесі

Білім беру ісіндегі басты приоритет - студентгердің жеке шығармашылык мүмкіндіктерін дамыту, оларды дара түлға етіп эзірлеу. Оқу үрдісінде басымдылық рөл оқытушыға емес, студентке берілуі тиіс, студент белсенділік көрсетуі тиіс, оны оқытпай, ол өздігінен оқуы керек. Оқытудың негізгі мақсаты - өз бетінше дами алатын жеке адамды қалыптастыру болғандықган, оқытудың негізгі формасы - студенттермен жүмыс істеу, дифференциялау.

Әрбір студент баска студент пен салыстырылмайды, керісінше өзімен -өзі салыстырылады. Студенттер өз нэтижелерін бағалай білуге үйренуі аса маңызды.

Студенттердің білімін бағалау - оның жіберген қатесіне жазалау емес, жетістігін мадактау, көтермелеу қүрапына айналуы тиіс.

Студенттердің білімін бағалау жүйесі ВіііаЬиз /оқыту бағдарламасына/ міндетті элемент болып кіреді.

Әр деңгейдің үпай саны студенттердің білімін бақылаудың үлгілері мен кіріспе, ағымдағы жэне аралық бақылаулармен жиналады. Теменде студенттердің баллмен есептегенде білім градациясының кестесін беріп отырмыз:

Бағалаудың әріптік жүйесі

Баллдары

Бағалаудың %-тік мазмүны

Бағалаудың дэстүрлі жүйесі

А

4.0

100

Өте жақсы

А-

3.67

90-94

В+

3.33

85-89

Жаксы

В

3.0

80-84

в-

2.67

75-79

с+

2.33

70-74

Қанағаттанарлык

с

2.0

65-69

с-

1.67

60-64

Б+

1.33

55-59

1.0 0

50-54

Ғ

0-49

Қанағаттангысыз

Пәннен Ғ - деген баға алған студент деканат белгілеген мерзімде оны кайтатапсыру керек.

Бұл градация СРА-ді /сгуденттің жалпы академиялық білімін орташа бағалау айкындауы кажет.

'Тарих" курсы бойынша оқу процесінің картасы

Апталар

Қыркүйек

Қазан

Қараша

Желтоқсан

Ұпай саны

Бақылау түрі

1-

3

6-10

13-17

20-

24

27-1

4-8

11-15

18-

22

25-29

1-5

8-12

15-19

22-26

29-3

6-10

1

2

3

4

5

б

7

8

9

10

11

12

13

14

15

I

Кіріспе бақылау

Кб

7

II

Ағымдағы бакылау _,

КРІ

КР2

КРЗ

33

1.

Тестілік сауалнама

Т1

Т2

тз

15

2.

СӨЖ тапсырмалары

С1

С2

СЗ

С4

С5

10

3.

Рефератгар

Р1

Р2

РЗ

15

III

Аралық бакылау

РБІ

РБ2

20

Барлығ

100

ОТКРЫТЬ САМ ДОКУМЕНТ В НОВОМ ОКНЕ

ДОБАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ [можно без регистрации]

Ваше имя:

Комментарий